Lễ tưởng niệm lần thứ 13 Đức Trưởng Lão Thích Thông Lạc nhập Niết Bàn 2026 tại Tu viện Chơn Như (2.1.2013 – 2.1.2026)

• Địa điểm: Tu viện Chơn Như, số 4 đường Chùa Am, khu phố Gia Lâm, phường Gia Lộc, Tỉnh Tây Ninh.
• Lễ Chính Thức: 07h00 – 11h00, sáng Thứ năm, ngày 01/01/2026. Đức Trưởng Lão đã chọn ngày đầu năm để nhập Niết Bàn với ý nghĩa sâu sắc muốn cả toàn cầu tỉnh thức ra khỏi tà pháp và hướng về Chánh pháp
• Chuỗi Chia Sẻ Tu Học: Các ngày 28, 29, 30 và 31/12/2025 tại Giảng đường Tu viện Chơn Như vào 3 thời trong ngày: 7h30-10h30; 14h30-17h30; 19h-22h30 tại Giảng đường Tu viện Chơn Như. Nội dung: Chia sẻ về “Kết quả tu học” thực tế của Tu sinh, Phật tử.

Mời quý Phật tử cùng nghe chia sẻ của Đức Thầy Thích Mật Hạnh về ngày nhập Niết Bàn của Đức Trưởng Lão Thích Thông Lạc

XEM LẠI LỄ TƯỞNG NIỆM LẦN THỨ 12 NĂM 2025

Kính thưa quý Tu sinh, Phật tử trong và ngoài nước,

Lớp học “Bí quyết thành công thiền định là sống độc cư” do Đức Thầy Thích Mật Hạnh – Viện trưởng Tu viện Chơn Như – trực tiếp giảng dạy đã chính thức bắt đầu từ ngày 15/9/2025 dành cho Tu sinh đang tu học trong Tu viện Chơn Như. Để tạo điều kiện cho các Phật tử ở xa không thể tham dự, tất cả các buổi giảng đều được phát sóng trực tiếp (livestream) trên các nền tảng mạng xã hội chính thức của Tu viện Chơn Như.

Đây là cơ hội quý báu để quý vị được lắng nghe và thực hành theo lời dạy chân chánh về hạnh độc cư theo đúng lời Đức Phật Thích Ca Mâu Ni và Đức Trưởng Lão Thích Thông Lạc đã chỉ dạy.

Lịch Phát Sóng Trực Tiếp Lớp Học Độc Cư

Toàn bộ các buổi giảng trong khuôn khổ lớp học độc cư sẽ được phát sóng trực tiếp vào thời gian cố định hằng ngày.

• Thời gian: 7h30 sáng và 19h tối mỗi ngày (Theo giờ Việt Nam)
• Nội dung: Giảng dạy và giải đáp thắc mắc về 42 bài kệ “Sống một mình như con tê ngưu”.

Đặc biệt, vào cuối mỗi buổi giảng, Đức Thầy Thích Mật Hạnh sẽ dành thời gian để giải đáp trực tiếp các câu hỏi của quý Phật tử gửi về trong lúc xem livestream. Mọi thắc mắc liên quan đến quá trình tu học sẽ được tổng hợp và kính trình lên Đức Thầy.

Hướng Dẫn Theo Dõi Các Kênh Phát Trực Tiếp Của Tu Viện Chơn Như

Để không bỏ lỡ bất kỳ buổi giảng nào từ Đức Thầy Thích Mật Hạnh, quý Phật tử vui lòng bấm “Đăng ký” (Subscribe) hoặc “Theo dõi” (Follow) các kênh truyền thông chính thức của Tu viện Chơn Như dưới đây:

Xem Trực Tiếp Trên Nền Tảng YOUTUBE

• Kênh Tu viện Chơn Như: https://www.youtube.com/tuvienchonnhu2
• Kênh Trường Sức Mạnh Lòng Yêu Thương: https://www.youtube.com/TruongSucManhLongYeuThuong

Xem Trực Tiếp Trên Nền Tảng FACEBOOK

• Trang Tu viện Chơn Như: https://www.facebook.com/chonnhu2
• Trang Thư Viện Lời Thầy: https://www.facebook.com/thuvienloithay
• Trang Người Việt Nam chứng quả A La Hán: https://www.facebook.com/laconcuaducphat

Xem Trực Tiếp Trên Nền Tảng TIKTOK

• Kênh Tu viện Chơn Như: https://www.tiktok.com/@tuvienchonnhu/live
• Kênh Trường Sức Mạnh Lòng Yêu Thương: https://www.tiktok.com/@monastery28.71/live
• Kênh Học Đạo Đức Làm Người: https://www.tiktok.com/@mnh.snh/live

Mời quý Phật tử hãy cùng đón xem và chung tay chia sẻ, lan toả các buổi phát trực tiếp để bảo vệ và truyền bá những lời dạy Chánh pháp quý giá của Đức Thầy đến với nhiều người hữu duyên hơn.

Xem các buổi giảng cũ đã phát tại địa chỉ: https://www.youtube.com/playlist?list=PL9VpI0x4oBev6_JbTldG9WXJkR3BuuLjC

Trân trọng thông báo.

THÔNG BÁO LỚP HỌC SỐNG ĐỘC CƯ ĐÚNG CHÁNH PHÁP
“BÍ QUYẾT THÀNH CÔNG THIỀN ĐỊNH LÀ SỐNG ĐỘC CƯ”
SỐNG MỘT MÌNH NHƯ CON TÊ NGƯU

Lớp học sống độc cư đúng chánh pháp “BÍ QUYẾT THÀNH CÔNG THIỀN ĐỊNH LÀ SỐNG ĐỘC CƯ” theo lời dạy của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni và Đức Trưởng lão Thích Thông Lạc theo 42 bài kệ tê ngưu một sừng trong cuốn sách “Sống một mình như con tê ngưu”. Lớp học do Đức Thầy Thích Mật Hạnh – Viện trưởng Tu viện Chơn Như – trực tiếp hướng dẫn giảng dạy, giúp quý Tu sinh thực hành độc cư đúng Chánh Pháp.

Thông tin lớp học:

• Thời gian bắt đầu: 15/9/2025
  
• Địa điểm: Tu viện Chơn Như – số 4, đường Chùa Am, Gia Lâm, Gia Lộc, Tây Ninh
  
• Giảng dạy: Đức Thầy Thích Mật Hạnh trực tiếp giảng dạy hướng dẫn
  
• Lịch học: buổi sáng hằng ngày tại Giảng đường Tu viện
• PHÁT TRỰC TIẾP ONLINE dành cho Phật tử ở xa tại kênh Youtube Tu viện Chơn Như: youtube.com/tuvienchonnhu2
  

Nội dung & đối tượng:

• Học, hiểu và và thực hành đúng theo 42 bài kệ “Sống một mình như con tê ngưu”.
  
• Dành cho Tu sinh Tu viện Chơn Như mong muốn tu tập sống độc cư đúng chánh pháp.
  

NGHE GIẢNG LỚP HỌC

• Quý Phật tử có thể về Tu viện Chơn Như để nghe Đức Thầy giảng tại địa chỉ Số 4 đường Chùa Am, Gia Lâm, Gia Lộc, Tây Ninh
  Liên hệ: 0965-795-589

“Bí quyết thành công thiền định là sống độc cư” – Đức Trưởng Lão Thích Thông Lạc

Tu viện Chơn Như trân trọng thông báo.

Tâm thư Thầy Thích Mật Hạnh dạy Tu sinh: Chiến Thắng Nội Tâm

Kính gửi: Con

Trong bước đường thực hành, con chưa nhận ra tâm giải thoát, con viết thư thưa hỏi mong Thầy chỉ dạy. Thầy sẽ chỉ rõ cho con để con hiểu cho đúng, hiểu được chính là giác ngộ chân lý. Chưa giác ngộ làm sao chứng đạt chân lý. Hiểu được rõ như thật cũng khó quá phải không hỡi con? Con rất muốn hiểu nhưng vì duyên mỏng, vì nhân lòng tin con chỉ mới gieo, nên con mất một thời gian dài mà chẳng nhận ra được sự giải thoát nơi tâm con. Thật uổng quá con ạ. Nay con hãy tu lại từ đầu.

Cách Xả Tâm Thường Lo Sợ

1. Con hỏi cách xả tâm thường lo sợ: Thầy đã dạy rất nhiều, rất kỹ, chắc con còn nhớ. Thầy được Đức Trưởng Lão Thích Thông Lạc dạy: “Tâm bất động, thanh thản, không sợ bệnh không sợ chết”. Thầy đã dạy cho mọi người trong đó có con. Bệnh đau nặng nhẹ mà còn không sợ, cái chết vô thường đến mà còn không sợ thì có điều gì trên thế gian này khiến mình sợ hãi phải không con. Thầy đã dạy cặn kẽ nhưng vì không có duyên nên con không tin, không tin làm sao tác ý phải không hỡi con. Không tác ý làm sao có lực, không có lực của ý thức thì thất bại nặng nề nên tâm phải sợ đủ thứ đúng không con.

Nếu đã được nghe nhiều lần, nếu đã tin là có duyên lành, có tin là có tác ý thì tâm đâu có nao núng, sợ hãi, lo lắng trước bệnh đau, trước cái chết. Vậy do tác ý mà tâm không sợ hãi có ý thức lực mạnh mẽ thì sẽ chuyển đổi được tất cả các nhân quả ác trong quá khứ.

Thầy đã từng có bài thơ về “Tâm không sợ hãi” con đã quên rồi sao? Thầy dạy rất kỹ về tâm không sợ lạnh, nóng, đói, khát… thế nhưng con đọc qua chứ đâu có ghi nhớ. Con xem thường những lời dạy của Thầy. Con còn rất trẻ, cần phải siêng năng học, đọc đi đọc lại nhiều lần. Có mấy cụ già lớn tuổi mà kinh kệ pháp cú, thơ văn lời dạy của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, của Đức Trưởng Lão Thích Thông Lạc người ta thuộc lòng. Thế mà con còn trẻ lại lười biếng, giải đãi. Cũng do là duyên quá mỏng con ạ. Thầy đã giảng giải rất kỹ trên giảng đường chắc con cũng được nghe. Vì duyên mỏng nên khó tin, khó hiểu, khó thực hành phải không con?

Vậy hôm nay, Thầy chỉ dạy cho con thêm rõ, để con có thể xả được những tâm đau khổ, sợ hãi trong con. Con hỏi Thầy cách xả tâm lo sợ. Con nên hiểu nhân quả, con đang trả rất nhiều quả sợ hãi vì con đã từng làm nhiều người sợ hãi và nhiều con vật sự sống sợ hãi bằng nhiều cách khác nhau qua ba nơi thân, miệng, ý. Con đã gieo vô số nhân ác làm cho chúng sanh sợ hãi thì giờ đây con phải trả quả sợ hãi gấp nhiều lần.

2. Con sợ tưởng: Vì con đã gieo nhân từ lời nói hù doạ, tiêm nhiễm khiến người sợ bị lọt vào tưởng. Nên giờ đây con tu con trả quả con sợ lọt tưởng. Thay vì con sẽ phải trả nhiều quả rất khổ sở như bị: bệnh thần kinh, điên khùng, bệnh hoang tưởng, bệnh đau đầu…. thì con chỉ trả quả sợ hãi thôi cũng quá khổ phải không con. Nhưng Đức Phật Thích Ca đã dạy: “Ta phải sống với tâm không có tưởng” chỉ cần tin nơi Ngài thì tưởng nào, sợ tưởng gì chẳng chạy mất hỡi con. Hay do con người không có duyên với chánh pháp, họ hiểu lệch lạc hành lệch lạc theo tà đạo Bà La Môn nên sống tưởng rất mạnh, không bao giờ tu tập giải thoát chấm dứt luân hồi.

Hay Đức Trưởng Lão cũng từng dạy về năm thủ uẩn: “Năm thủ uẩn là vô thường, khổ, bệnh hoạn, ung nhọt, mũi tên, bất hạnh, người lạ, ốm đau, người lạ huỷ hoại, rỗng không, vô ngã” “Hãy từ bỏ thân ngũ uẩn này, sẽ đem lại an lạc hạnh phúc”. Người tu theo Phật giáo phải có nghị lực, phải gan dạ và bền chí thì mới thực sự thấy thân ngũ uẩn không phải là ta, là của ta. Mà tưởng uẩn là một trong năm uẩn của thân tứ đại có thật có sao, nó vô thường, biến hoại có gì mà chấp dính sợ hãi. Do cho là của mình, là mình nên mới sợ hãi. Chứ kỳ thực nó có phải của mình đâu. Của mình thì mình điều khiển được nó, mà điều khiển làm chủ được thì đâu có sợ hãi đâu có khổ phải không con. Vì mình cho nó thật có, không đủ sức tỉnh nhận ra nó, nên bị nó xỏ mũi, điều khiển sai khiến mình gieo nhân ác, hù doạ người, la mắng nói lời làm người vật sợ hãi mà chịu khổ.

Đức Trưởng Lão dạy: “Con người sống trong tưởng nhiều nên tham sân si nhiều, nên nghi mạn nhiều, nên đau khổ nhiều. Con người luôn sống trong tưởng tri không phải liễu tri. Nên sống điên đảo tình, điên đảo tưởng, điên đảo kiến”.

Khi con quán xét về thân ngũ uẩn, con hiểu con chỉ còn tác ý để xả tâm sợ tưởng là nó sẽ đi sạch. “Nay ta đã sống thiện, sống đạo đức, sống giới luật rồi những tưởng sợ hãi bậy bạ tan sạch ra khỏi thân tâm ta. Tâm bất động thanh thản, không sợ bệnh, không sợ chết”.

3. Tâm con sợ ái: Là con sợ tình thương nhất hướng, tình thương thế tục, tình thương bi luỵ, tình thương đau khổ, tình thương thế gian là tái sanh luân hồi thì tốt con ạ. Vì Đức Phật có dạy: “Phải sợ hãi trong các lỗi nhỏ nhặt”. Nên con sợ hãi tâm ái là đúng con ạ.

4. Tâm con sợ nói: Vì con đang ở giai đoạn 3 độc cư nên con đang tập sống không nói chuyện là đúng con ạ. Nhưng có những việc cần phải nói chứ không phải là á khẩu là câm không nói.

Đức Phật và Đức Trưởng Lão đã dạy: “Thấy cái dở mà không dám chê là hèn kém, là nhút nhát, là dua nịnh. Thấy cái hay mà không dám khen là ganh tị, hẹp hòi, cao ngạo. Hai câu trên đây, chúng ta phải hằng ghi nhớ trong lòng, để mình không trở thành người hèn kém, nhút nhát, lúc nào cũng là người dám ăn, dám nói thẳng một sự thật”.

5. Tâm con sợ làm: Vì con đang ở giai đoạn 3 tập sống không làm việc. Hôm bữa Thầy đã đọc cuốn Thiền Căn Bản về Pháp Hành độc cư có 3 giai đoạn. Nên tâm con đang tập sống không làm việc sẽ có nhiều khó khăn khi con còn trẻ tuổi. Con cũng nên hiểu, thực ra con đang làm việc rất nhiều đó là chiến thắng từng thằng giặc nội tâm của con. Từng tâm niệm sợ hãi trong con cần phải quét sạch bằng các loại định, bằng pháp như lý tác ý. Con đâu phải cầm cây chổi quét lá quét rác bên ngoài. Mà là ôm chặt pháp hành mà quét lậu hoặc nội tâm. Đây là việc làm vĩ đại con ạ.

6. Tâm con sợ nóng: Phàm làm người ai chẳng sợ nóng. Con ạ, do tâm sân giận, hiềm hận, tỵ hiềm mà phóng xuất ra môi trường khiến cho không khí xung quanh, thời tiết nóng theo là quả. Khi thấy mặt tâm sân giận con phải tác ý ngay liền và quét sạch: “Nghiệp dục sân tan nát ra khỏi thân tâm ta. Tâm mát dịu như nước, tâm thanh thản an lạc ngay liền cho ta”. Khi tâm sân đi sạch, hạ nhiệt, tâm trở về mát lạnh điều hoà thì cái nóng ngoài hay trong thân không quan trọng nữa con ạ.

7. Tâm con sợ lạnh: Giống con, nhiều người sợ lạnh, do nhân làm người vật chúng sanh chịu giá rét, để đông đá, ướp lạnh, ướp đá… mà giờ đây thân tứ đại yếu ớt, sức đề kháng kém nên thường hay sợ hãi thời tiết lạnh làm cho con khổ sở, run bần bật, lạnh hết tay chân, đầu và toàn thân. Con tác ý: “Thân này phải ấm lên, cơ thể phải điều hoà, thân thể mạnh khoẻ cho ta. Tâm bất động thanh thản, không sợ lạnh, không sợ bệnh, không sợ chết”.

8. Tâm con sợ dơ: Là nhân quả trước quá khứ sống dơ dáy, thiếu đức vệ sinh, xả rác bừa bãi, tiểu tiện, khạc nhổ bừa bãi, nên nay con chỉ mới sống đạo đức vệ sinh một thời gian ngắn. Con trả quả tâm sẽ sợ dơ, sợ hôi thúi, sợ bẩn thỉu… Con tác ý: “Từ đây luôn sống thiện, sống đạo đức vệ sinh, dơ đâu dọn đó, chỗ nào bẩn mất vệ sinh ta quyết sẽ làm cho sạch sẽ, thơm tho”.

9. Tâm con sợ bị chê: Ai cũng thích được khen tặng và ghét những lời chê rầy. Do nhân quá khứ thường chê người và con vật. Dù người đó rất tốt, rất giỏi mình biết rõ nhưng cũng tìm điểm gì đó để chê rầy người. Biết người đó rất tài, rất đạo đức, rất thiện lành nhưng vì ganh tỵ mà mình vu oan, vu khống, dựng chuyện, bịa đặt, tạo lỗi, chỉ trích chê rầy người để khiến nhiều người hiểu sai, nghĩ xấu về họ tạo nhiều nhân ác khiến nhiều người vô minh cùng chê rầy, chê trách người tốt người thiện kia. Giờ đây nhân quả mình luôn khổ tâm, sầu não, phiền muộn, đau khổ vì luôn sợ người khác chê rầy.

Ngoài ra, thường gieo nhân khinh khi, chê bai, nói xấu người và con vật cho là xấu xí, đui mù, thấp lùn, đen rỗ, răng hô, trán dồ, mũi gãy, tai … Nên quả luôn sợ hãi người vật coi thường, khinh bỉ. Con tác ý: ”Chê người là nhân ác, ta phải tránh xa như tránh con đường hiểm”.

10. Tánh xúc động: Là sẵn có trong mỗi người. Từ già, trẻ, lớn bé, nam, nữ, vua quan… Con lại dễ khóc trước những sự đau khổ của người thân, của bạn đồng tu. Đó là đức cảm thông đức bi tâm của con. Nhưng đó cũng chính là tâm trạo cử, tâm ân hận về những việc làm ác, những nghiệp ác con đã hãm hại người trong nhiều đời nhiều kiếp đã qua. Có khi đó là lòng thương tưởng về Ba Ngôi Tam Bảo mà nghĩ đến ơn nghĩa to lớn vô cùng tận của các Ngài mà mình khó đáp đền nên lo tu hành hơn.

11. Tánh dễ buồn, dễ tủi thân: Là con tự làm khổ con. Đây là hạng người ngu Đạo Phật không chấp nhận. Do cũng từ quá khứ thường nói lời nói làm đau lòng người, thường quát mắng làm vật buồn khổ nên giờ đây trả quả hay buồn hay tủi. Đụng việc, gặp cảnh là tự làm khổ mình. Con tác ý: “Buồn khổ phải lui sạch ra khỏi thân tâm ta. Ở đây chỉ có tâm thanh thản an lạc”.

12. Lúc quá vui: Là con không làm chủ, sống chạy theo các trần sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp. Thấy cái gì cũng thích, ưa nghe lời ngon ngọt, khen tặng, thích mùi thơm, dầu thơm, nước hoa, thích ăn ngon, các món ăn vừa miệng, bánh trái, chè cháo, bún phở, thích y áo, mũ nón, chăn mền êm dịu… thì luân hồi trong cõi người, cõi trần, cõi dục của thế gian. Do con chưa chứng được lý vô thường, khổ, vô ngã, nhân quả, bất tịnh, hợp tan… nên chỉ mới nghe hiểu mà chưa thấm nhuần. Con tác ý:” Các pháp vô thường, thân vô thường nay còn mai mất, không có gì thật có. Tâm bất động thanh thản, an lạc, vô sự”.

13. Lúc vô tâm: Là con tu riết thành cây đá, diệt ý thức, liệt tuệ, để tưởng thức phát triển sai khiến. Lúc quá quan tâm là chạy theo các pháp. Vẫn quan tâm, nhưng ở chỗ bi tâm có trí tuệ hiểu biết về nhân quả. Thương người nghèo khổ, bệnh đau, tai nạn, già yếu … nhưng tất cả là do nhân quả của họ. Mình thương để không nỡ tâm làm họ khổ thêm nữa qua thân miệng ý của mình vì họ đã quá khổ rồi. Mình thương quan tâm và làm được những gì có thể cứ làm. Làm được hay đến đâu hết sức mình thì buông xả cho sạch, không vướng mắc những điều đã cho đi. Con đang ở giai đoạn 3 quay vào sống trên bốn chỗ thân, thọ, tâm, pháp. Con hãy quan tâm chính con, quan tâm từng tâm niệm, thân hành, các pháp quanh con, nơi thất hay chỗ con đi kinh hành… Mọi việc đã có cô quản chúng, đã có Thầy, con chỉ lo tu, quan tâm chính mình con ạ.

14. Tâm con thường so sánh hơn thua: Điều này ai ai cũng vậy con ạ. Đây là tâm cực ác cần phải xả cho rốt ráo. Về hữu lậu, vật dụng, đồ dùng: món ăn, trái cây, chè, cháo, bánh trái, y áo, khăn mũ, nón, tất, dép, viết, tập, túi, ly, muỗng… Thấy người đi kinh hành nhiều, người đi ít, thấy người tu giỏi người lười biếng, thấy người tu thanh thản xả tâm tốt, thấy người âu sầu nhiều bệnh thân tâm, người ngồi nhiều, nằm nhiều, viết nhiều, người biết tu, người thực hành kết quả, người luôn tinh tấn, người sáng suốt thông minh, người tối dạ, người tu cực nhọc, người tu thảnh thơi… Rồi con thấy mình ngã, danh, lúc tự cao, lúc tự ti, thích được khen, sợ bị chê… Đó là cách sống tự làm khổ mình mà đạo Phật không chấp nhận.

Cho nên Đức Phật dạy: “Ta phải sống với tâm từ bỏ ngã mạn”. Thầy đã từng nói về điều này, nay Thầy nhắc lại cho con thêm lần nữa. Đức Trưởng Lão đã dạy: “Thấy mình hơn người là người ngu, thấy mình bằng người là người ngu, thấy mình thua người là người ngu nhất”. Vậy có đâu con còn tự cao, tự ti phải không con?

15. Con hỏi Thầy: “Cách nhận biết tu đúng, tu sai, tu có kết quả, tu xong ạ?” Thật quá khó phải không con. Tuổi trẻ tu mấy năm trong tu viện mà giờ con hỏi câu này thật Thầy thấy Phật Pháp sao khó nghe, khó dạy, khó hướng dẫn, khó tu quá.

Thầy xin nhắc lại lời dạy của Đức Trưởng Lão về hai loại trí tuệ mà có lần Thầy đã giảng cho tu sinh:

“Trí tuệ ác là sự hiểu biết về ác pháp; trí tuệ ác làm khổ mình, khổ người và khổ chúng sanh; trí tuệ ác là tâm tham, sân, si, mạn, nghi, v.v.. Trí tuệ ác là tâm dao động trước các pháp ác và các cảm thọ; trí tuệ ác là tâm không ly dục ly ác pháp; trí tuệ ác là trí tuệ của những người phàm phu tục tử, hèn nhát, tham sống, sợ chết, tham danh, đắm lợi, vào luồn ra cúi, nịnh bợ, a dua, v.v..

Liệt tuệ là trí tuệ yếu đuối không hoạt động, không làm việc, không chịu tư duy, suy nghĩ, trí tuệ mệt mỏi, lười biếng, uể oải, v.v.. Liệt tuệ là một trí tuệ không có sức đề kháng, là một trí tuệ nhu nhược hèn nhát, yếu mềm; liệt tuệ là trí tuệ tiêu cực, yếm thế đầu hàng mọi ác pháp. Người có liệt tuệ không bao giờ tu theo Phật giáo được. Vì Phật giáo là một tôn giáo tự lực nên không có ai giúp đỡ mình mà phải chính mình vươn lên”.

Vậy con hiểu là bao năm tu tập mà con không nhận ra được tu đúng sai, kết quả hay tu xong con không thấy rõ là con đã bị liệt tuệ hay trí tuệ ác.

Con hãy tự hỏi lại mình: Tại sao con đi tu? Tại sao con lại về Tu Viện Chơn Như để tu tập? Tại sao con muốn sống tu ở Tu Viện để làm gì? Con có thấy cuộc đời này là đau khổ, kiếp người vô thường chăng? Con có thấy cái khổ kiếp người hiện hữu hàng ngày không? Khổ vì đời sống, khổ vì già, khổ vì bệnh, khổ vì chết, khổ vì hận thù, khổ vì chia ly, khổ vì cầu không được, khổ vì thân ngũ uẩn? Những nỗi khổ này từ đâu? Con có thấy phút giây thanh thản, an lạc, vô sự chăng? Con có thấy những lúc tâm con không có tham, sân, si, mạn, nghi con thấy thật an vui giải thoát? Con có thấy nhân quả thiện ác trong cuộc sống qua ba nơi thân, miệng, ý hằng ngày?

Vậy con đã sống đúng giai đoạn 1, 2 chưa? Con đã sống đúng đạo đức Nhân bản – Nhân quả với gia đình, người thân, mọi người ở cảnh động hay chưa? Nếu đã sống đúng thì con đã thấy sự an vui, hạnh phúc thấy rõ sự giải thoát từng phần. Vậy con vào giai đoạn 3 giai đoạn 4 chỉ là để kéo dài trạng thái tâm bất động, thanh thản, an lạc, vô sự. Có đâu giờ con hỏi ngược lại Thầy tu sai tu đúng, tu có kết quả, tu chứng…con không biết gì hết? Vậy con ở chuyên tu giai đoạn 3 có đúng hay chăng? Con đang ở trong đó làm gì? Con có đi tu để mang danh là đã vào được khu chuyên tu có đúng hay không? Không biết tu tiến hay lùi, không biết mình có kết quả hay lầm lạc, uổng phí thời gian tuổi trẻ, không biết thế nào là giải thoát thế nào là chưa giải thoát? Nếu không biết rõ thì con ở chuyên tu giai đoạn 3 chỉ mang danh nghĩa chứ mất thời gian uổng công vô ích con ạ.

16. Con hỏi cách giữ tâm không phóng dật: Đức Phật, Đức Trưởng Lão đã có nhiều bài kệ, kinh Pháp Cú, 42 bài kệ Sống một mình như con tê ngưu. Thầy cũng đã đọc lời các Ngài mà giảng giải nhiều lần. Giờ con hỏi làm sao để giữ tâm không phóng dật. Con quay lại hỏi chính con có duyên với chánh pháp với Thầy hay không hỡi con? Con đang muốn tạo duyên thưa hỏi Thầy trả lời thư cho con để Thầy hết thời gian, để Thầy phải có trách nhiệm với các con, để làm theo ý các con, muốn hỏi sao thì hỏi, quyền mình hiểu sao thì hiểu, tu sao thì tu, đến đâu rảnh rỗi lại hỏi vui chơi cho ông thầy bận thêm, ông phải trả lời cho mình, dạy mình nhưng mình cứ theo nghiệp duyên của mình tu theo ý mình. Làm như vậy có ý nghĩa gì phải không con?

Con biết rõ tâm con thường phóng dật, các căn chạy theo các trần. Mà nhãn căn, con mắt thường thích nhìn ngó sắc trần, người vật… Tai là nhĩ căn thường thích nghe ngóng thanh trần, lời ca, tiếng nhạc, người nói chuyện… Ý thường nghĩ ngợi chuyện người… Con sống cho thiên hạ, cho các pháp vô thường, là nô lệ cho nhân quả sai khiến phóng tâm, phóng dật, để các căn bất tịnh, ô nhiễm, bợn nhơ… Con cần tự tác ý căn nào nó phóng dật thì nhắc nó quay vào định trên thân. Chạy theo các pháp trần có lợi gì cho mình hỡi con. Lúc này, lúc khác, thay đổi liên tục không ngừng. Có gì là thật đâu con. Thân con đang vô thường thay đổi, thời gian kiếp người ngắn ngủi có đâu để phóng dật chuyện người. Hãy sống quay vào, thanh lọc tâm niệm để tâm luôn thanh thản an lạc con ạ.

Khi con nhận rõ tâm con không bị tham, sân, si, mạn, nghi chi phối. Khi con thấy tâm con được 1 giây bất động, thanh thản, an lạc, vô sự. Khi con thấy tâm con được 1 giây giải thoát mọi khổ đau, phiền não, cảm thọ, ác pháp, nhân quả không chi phối được tâm con. Con đã sống được 1 giây giải thoát rõ ràng, cụ thể, dễ dàng, không có khó khăn, không có mệt nhọc. Nhìn thấy trạng thái thoát khổ, thì con tự biết giữ gìn, kéo dài, khéo sống, khéo hướng tâm để được nhiều hơn 1 giây. Dần dần con sống được 2 giây, 3 giây, 4 giây, 5 giây, 6 giây, 7 giây, 8 giây, 9 giây, 10 giây Tâm Bất động thanh thản, an lạc, vô sự thì con có ngu gì mà để con sống trong tâm phiền não. Khi nhân quả tác động, ác pháp và cảm thọ tấn công thì con trở về với tâm giải thoát đã sẵn có ngay liền. Có đâu cần hỏi phải không con?

Cho nên, Đức Phật đã dạy: “Pháp được Thế Tôn khéo thuyết, thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được những bậc trí tự mình giác hiểu”.

Nếu có duyên nghe là tin, tin là tác ý thực hành đúng thì có kết quả ngay liền không chờ đợi con ạ.

Nhiếp Tâm và An Trú Tâm

17. Khi chưa nhiếp tâm được thì không thể hiểu về an trú tâm. Muốn nhiếp tâm được cần sống đầy đủ giới đức, giới hạnh, giới hành thì tâm dễ nhiếp phục. Nhiếp tâm được là bắt đầu điều phục tâm, tâm không còn bị lang thang, phóng dật theo các trần. Bước đầu con tập tỉnh thức trên hành động, hay đi kinh hành, hay hơi thở tầm 5, 10 hơi thở mà thôi. Khi bắt đầu có sức tỉnh thức, biết hơi thở vô ra rõ ràng Thầy sẽ hướng dẫn con tiếp tục ạ. Đừng ráng tu quá sức, đừng chế cách tu, đừng tu theo ý hiểu của mình, đừng tu theo cách riêng, đừng nghe lời nhiều người ô hợp mà Thầy khó dạy, đừng chống báng hỏi một đàng làm một ngả, đừng tự ý lúc thích thì tu lúc thì lười biếng bỏ bê, giải đãi không thèm tu tập… Đến đâu chưa rõ Thầy sẽ hướng dẫn con cụ thể nếu con có duyên, có lòng tin, có tâm tha thiết cầu Pháp Hành, nếu thực tu muốn thoát khổ kiếp người, nếu muốn chứng đạt những gì chưa chứng đạt, Thầy sẽ hướng dẫn tận tâm.

Con đường phía trước còn xa con ạ. Con hãy luôn vững vàng, bền chí, kiên gan mới có thể thắng các giặc nội tâm, giặc sợ hãi, giặc ngã mạn, giặc phóng dật, giặc nghi ngờ… Con cần nỗ lực nhiều thêm nữa để dành phần thắng về mình con ạ. Thầy chúc con thành công từng bước một, thành công từng ngày, từng phút giây để tâm luôn sống với chân lý diệt đế tâm Bất động, Thanh thản, An lạc, Vô sự.

Mùa xuân vĩnh cửu tại Tu Viện Chơn Như, ngày 28/01/2025.

Kính ghi

Tỳ Kheo Thích Mật Hạnh

Xem thêm các tâm thư khác của Đức Thầy Thích Mật Hạnh: tại đây

Tìm hiểu thêm về pháp Như Lý Tác Ý: tại đây

Tâm Thư Thầy Thích Mật Hạnh: Thấy Lỗi Người Não Hại Tâm – Tháng 01/2025

Trong bức tâm thư “Thấy Lỗi Người Não Hại Tâm”, Đức Thầy Thích Mật Hạnh – Viện trưởng Tu viện Chơn Như nhấn mạnh vai trò của việc “Thấy lỗi mình đừng thấy lỗi người” để xả tâm và duy trì đời sống đạo đức nhân quả. Bài viết dưới đây giúp quý độc giả hiểu sâu hơn về tâm chướng ganh tỵ, cách rèn luyện nội tâm, và thực hành Phật giáo đúng Chánh Pháp và nền Đạo đức Nhân bản – Nhân quả theo lời Trưởng Lão Thích Thông Lạc dạy.

Thấy Lỗi Người Não Hại Tâm

Tâm thư Đức Thầy Thích Mật Hạnh – Tháng 01/2025

Kính gửi: Quý Tu Sinh!

Thầy có bài thơ: “Nhìn lỗi mình nhanh lo sửa”

Hãy thấy lỗi mình
Hãy nhìn lỗi mình
Thấy lỗi lo sửa
Nhìn lỗi lo chữa
Thời gian không còn
Đừng để uổng phí
Đừng nhìn lỗi người
Đừng nói lỗi người
Mang nghiệp vào thân!

Luôn thấy lỗi người
Luôn nói lỗi người
Ý luôn bất tịnh
Là người xấu ác
Tránh xa thật nhanh.

Nhân duyên bức tâm thư

Do nhân duyên có tu sinh đang có ý niệm với tu sinh khác trong tu viện, mặc dù đã xả nhưng chưa xả sạch, chưa xả rốt ráo, chưa xả hết nên nhờ Thầy hướng dẫn. Thầy sẽ chỉ thẳng, điểm mạnh chỗ quý tu sinh đang loanh quanh, luẩn quẩn, đang xoay vòng, đang mơ hồ, đang chập chừng, đang lưỡng lự, không đủ sức dứt khoát xả niệm ác, niệm ganh tỵ, chướng trái với đồng phạm hạnh. Thầy sẽ viết đôi lời và cũng là lời nhắn nhủ cho những ai còn tâm hý luận, trườn uốn như lươn chạch, tâm tật đố tỵ hiềm, hơn thua, so đo hơn thiệt thì thấy bệnh của tâm cũng lo mau mau mà chữa, xả tận cùng, kẻo phí thời gian đường tu quá uổng.

“Thấy lỗi người não hại tâm”

Hôm nay, Thầy nói về đề tài: “Thấy lỗi mình đừng thấy lỗi người.” Chỉ cần tu một lời dạy này của Đức Phật, Đức Trưởng Lão mà chứng đạo. Các con có tin không?

Thay vì bức thư con viết gửi Thầy là trình bày những lỗi lầm của con, là những điều con chướng trái chưa xả được, là sự quay vào thấy nội tâm, thấy mình, thấy tâm niệm của mình, nói lỗi mình. Thì bức thư của con là chỉ lỗi người, nói lỗi người, sửa lỗi người, chỉnh lỗi người.

Về tu viện, vào tu viện sống là quay vào trong, tư duy cho kỹ, xả tâm cho sạch, chẳng biết chuyện ngoài đó chính là hạnh độc cư giữa cảnh động. Hiện ở trong chúng đã có 2, 3 người sống được như vậy con ạ.

Con tin Thầy, Thầy biết lòng tin của con với Thầy, với Chánh Pháp của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni là chắc chắn, không ai, không thế lực nào, không hội nhóm nào, không tổ chức nào, không đạo phái nào có thể mua chuộc, làm thay đổi, làm lung lay lòng tin của con. Con đã hiểu âm mưu của các tổ từ ngàn xưa, bày vẽ ra các vị Tiên, Bụt, Phật không có như: Phật A Di Đà, Quan Âm, Di Lặc, Thế Chí, Địa Tạng, năng lượng gốc, trường sinh học, nhân điện, khí công… để lừa gạt, lừa đảo con người. Và cho dù điều gì xảy ra thì con cũng sẽ không bao giờ ngu si mà đi theo pháp tà, pháp lừa đảo, mê tín, dị đoan, tha lực… Thầy hiểu và tin con đã có chánh kiến, dẹp trừ sạch tà tín hiện đời và tương lai.

Con tin Thầy, Thầy biết lòng tin của con đối với Thầy, với Nền Đạo Đức Nhân Bản – Nhân Quả do Đức Trưởng Lão đã dày công dựng lại là chắc chắn, không sứt mẻ, không vết chấm, không sai lệch, con đặt trọn cuộc đời con để thực hành: Giới Luật, Giới Đức, Giới Hạnh, Giới Hành, Giới Tuệ, Bốn Loại Định, 37 Phẩm Trợ Đạo, 9 Món Ăn, Như Lý Tác Ý… Con hãy cố gắng hơn nhiều.

Con tin Thầy, con ráng tu tập, làm việc, phụ giúp Thầy. Thầy hiểu tấm lòng con, cách con tạo duyên thân cận, học hỏi. Con đang cố gắng rất nhiều và nhiều hơn nữa. Thầy biết rất rõ con ạ.

Lời Thầy Dạy Về Việc Thấy Lỗi Mình

Con hãy nhìn lại quá trình thời gian qua, từ ngày con bước chân về tu viện đến nay, con sẽ thấy rõ chính mình. Trước khi chưa làm việc chính thức cho Thầy, con chưa có chánh kiến, con chưa nhận định được các pháp, chưa thấy rõ thiện ác, thấy cái gì cũng đúng hết. Thầy đã tạo duyên nhiều cách, nhiều lần, nhiều cuộc nói chuyện, gặp mặt, tạo duyên cho con rồi đủ duyên khi con bắt đầu có duyên với Thầy, giúp Thầy nhưng chính là giúp con có duyên với Chánh Pháp. Từ đây, Thầy có mạnh mẽ hơn, giao phó con nhiều việc để làm hơn và con cũng đã làm rất tốt.

Tuy nhiên, có những lúc Thầy phải nhắc con, Thầy giữ gìn không cho con làm hay thực hiện. Điều này con biết rất rõ, rất nhiều lần, vì con đang hiểu theo cách của con mà giúp Thầy chứ chưa phải hiểu ý Thầy.

Ngày xưa, thời Đức Phật thì Ông A Nan là hiểu ý Đức Phật nhất. Mặc dù Ngài có nhiều đại đệ tử xuất chúng, tu chứng quả A La Hán, chứng giới luật, chứng thiền định, chứng Tam Minh. Nhưng Ngài A Nan là người thị giả hiểu ý Đức Phật nhất, nên Ngài nhớ y nguyên lời dạy của Đức Phật, Ngài sống gần Đức Phật, vá áo cho Đức Phật, hầu hạ khi Đức Phật lúc lớn tuổi và thương nhớ Đức Phật hoài mãi sau khi Đức Phật Nhập Niết Bàn.

Khi đương thời, Thầy tự tin dõng dạc và chắc chắn rằng Thầy là người hiểu ý Đức Trưởng Lão Thích Thông Lạc nhất. Ngài dạy Thầy một mà Thầy hiểu mười, hiểu trăm. Có thể Thầy học trình độ lớp 9 hai năm bổ túc, có thể Thầy không nhiều chữ nghĩa, không hiểu sự đời tranh giành, đấu đá. Nhưng Thầy có duyên sâu với Đạo. Đức Trưởng Lão từng nói khi Thầy 19 tuổi: “Mật Hạnh à, chỉ có duy nhất con chịu khó khổ cùng Thầy xây dựng Chơn Như.”

Đó chính là duyên lớn mà Thầy đã nỗ lực tu nhập thất miên mật, thực hiện các pháp hành bằng cả máu và nước mắt để đi đến con đường mà các Ngài đã đi qua.

Quay Vào Bên Trong Để Tu Tập

Hiện nay, trong chúng cũng có 2 người hiểu được ý Thầy, vậy là Thầy cũng chịu khổ 150 nhiều hơn các Ngài nhưng cũng là có chút phước duyên. Hiểu là quý nhưng còn thực hành nữa mới khó.

Con biết do tâm ganh ghét, đố kỵ, tỵ hiềm, tâm ganh tỵ, nghi kỵ, ngã mạn, tâm luôn cho mình đúng, tâm khó chấp nhận mọi sự việc, tâm chướng các hoàn cảnh, tâm xem thường các đối tượng, tâm dễ phản ứng, tâm thường kiến, tâm đoạn kiến, tâm cố chấp, tâm ghen ghét một người duy nhất, tâm không ưa hai người này kia, tâm không kiểm soát, tâm bức bách khi không đúng như ý mình, tâm bực bội khi không đạt mục đích, tâm quyền lực muốn sai khiến người đủ đường, tâm bắt buộc người phục tùng theo ý mình, tâm khó chịu phiền não với chính mình, tâm buồn bực khi các việc hư hao, tâm lo lắng khi tham lam nhiều việc, tâm cố chấp luôn cho mình luôn đúng, tâm hờn giận khi thấy người giỏi giang, tâm lanh chanh hấp tấp vội vàng, tâm hạ liệt tủn mủn, tâm keo kiệt ích kỷ nhỏ nhen, tâm bất công, tâm bất bình đẳng, tâm phân biệt, tâm so đo hơn thiệt, tâm soi mói, tâm rối ren, tâm loạn động vọng tưởng, tâm điên đảo quay cuồng, tâm đấu đá, tâm hèn hạ, tâm nhu nhược, tâm lọc lừa, tâm kiểm soát người, tâm thích điều khiển người khác, tâm hãm hại não hại, tâm chế giễu mỉa mai, tâm thâm độc mưu mô, tâm nghĩ mình tu đúng, tâm cho mình là chứng, tâm tưởng như mình đã đạt đạo, tâm thấy không còn ai hơn mình, tâm cho mình tận đáy, tâm mặc cảm ái ngại, tâm xúi dục người làm ác, tâm xảo trá hình thức, tâm lừa tất cả và chính mình bị lừa, tâm nô lệ cho các đối tượng, tâm tay sai cho các pháp, tâm bóng bẩy hào nhoáng, tâm thể hiện trước mọi người, tâm tham danh lợi mà bị xỏ mũi làm chính bản thân mình đau khổ… Những tâm trên chính là tâm thấy lỗi người, nhìn lỗi người, soi lỗi người, sống cho người, sửa lỗi người, chỉnh người khác, nói lỗi người, trách lỗi người, chỉ trích người, bêu rếu người, làm hại người, là tâm sống cho thiên hạ, tâm phá độc cư, tâm đau khổ, tâm phiền não, là đi ngược lại con đường của Đạo Phật.

Đường Về Xứ Phật là sống độc cư, là sống cho chính mình, sống quay vào, chánh niệm ý tứ, chỉ thấy lỗi mình, chỉ nói lỗi mình, chỉ sửa mình, chỉ biết yêu thương, chỉ có tha thứ, chỉ biết thông cảm, chỉ biết hoan hỷ, chỉ biết buông xả, chỉ chuyên tâm nhất hướng, chỉ chuyên chú niệm bất động thanh thản, chỉ biết bao dung, chỉ có đoàn kết, quyết sống hoà hợp, luôn nâng đỡ nhau, luôn biết xây dựng, luôn san sẻ mọi điều, luôn giúp đỡ bảo vệ, luôn đùm bọc chở che, luôn sẵn sàng hy sinh, luôn thấu hiểu sự tình, luôn an ủi động viên, biết khích lệ sách tấn, luôn đúng thời đúng lúc, luôn hợp lý hợp tình, luôn hiên ngang đảm đương, luôn dũng cảm gan dạ, sống tự tin lăn xả, sống gắn bó chan hoà, sống hoà nhã vị tha, sống nhẹ nhàng khí phách, có nội lực hào sảng, sống đầy đủ tri kiến giải thoát, đầy đủ giới, đầy đủ định, đầy đủ tuệ.

Trong thư con viết có ý tốt, ý thiện, thấy cái hay cái giỏi của người, của đồng phạm hạnh, thấy cái tài, những điều người hơn mình, những đức hạnh tốt đẹp của người khác mà con viết ra trình Thầy, đó là con có tánh thẳng thắn, rất tốt, đáng khen. Con sẽ được, Thầy tin Thầy khen con nhiều hơn. Có thể đó là những lần tới khi tâm của con đã được xả sạch,

khi con thực hành bức tâm thư của Thầy. Thầy tin là con làm tốt và Thầy sẽ có lời khen tặng con về sau.

Còn với lần này, con chỉ mới chớm nhìn thấy cái hay cái giỏi cái đức hạnh của người chỉ mới thoảng qua, chỉ mới trau dồi nhưng chưa đủ lực, chỉ mới chớm thấy, chỉ mới khởi đầu, chỉ mới gieo duyên, chỉ mới khơi dậy, chỉ mới thức tỉnh một chút, chỉ mới huân tập, chỉ mới cố gắng, chỉ mới tập sự, chỉ mới rèn ý bước đầu. Thế là tốt rồi con ạ!

Còn biết bao người chưa làm được như con. Con phải biết, còn biết bao người làm như gần Thầy nhưng rất xa Thầy, chẳng học được gì, chẳng chút cố gắng, chẳng chút triển khai. Để tâm đen tối, mù mờ ganh tỵ ngăn cản, lấp lối, bít đường. Họ không bao giờ điều khiển được tâm họ thoát ra những tư duy xấu ác chướng trái, họ sống theo nghiệp, theo chủ quan cho họ đúng. Họ bị xỏ mũi, nên thành thói quen thấy lỗi người. Thấy người là thấy lỗi, thấy người là thấy chướng, thấy người là thấy khổ. Nó đã thành nghiệp khó phá bỏ. Mặc dù Thầy đã chỉ dạy, đã làm gương, họ đã thấy nhưng do không có lòng tin nên họ không thắng được nghiệp ganh tỵ, luôn thấy và nói lỗi người.

Như bức thư vừa rồi, nếu con chỉ trình lỗi của con để Thầy dạy bảo, con chỉ viết hết cái tốt, cái hay, cái giỏi, đức hạnh của người là con chứng đạo. Con viết về lời Thầy dạy rất nhiều mà tiếc thay con không thực hành được. Con có tin Thầy nhưng chỉ là chưa thực hành xả rốt ráo nên còn lừng chừng, hý luận mà trải dài trên bức thư để nương nhờ Thầy chỉ dạy cho con. Đó cũng là duyên con tạo tốt nên Thầy viết thư hướng dẫn, con sẽ tu tập tiến bộ hơn thời gian tới. Thầy biết chắc như vậy.

Trong chúng có nhiều người giống con mà không xả được, huân thành nghiệp chướng trái, rồi cho mình tự học theo lời dạy của Đức Phật, Đức Trưởng Lão, cho mình là thông suốt, hiểu biết, không cần Thầy, không cần học Thầy, không cần hỏi Thầy, không cần Thầy hướng dẫn, họ dư sức hiểu biết, họ đã thông hết rồi, hay hơn Thầy, họ có kinh nghiệm cá nhân riêng, họ khác với mọi người, họ đủ khả năng xả lậu hoặc không cần bậc Tăng Bảo, họ rất giỏi sống trong niệm ác, họ rất tài nhưng thất bại ê chề, họ bất cần Thầy, họ tự lực trong tà tinh tấn, họ không bao giờ biết khiêm hạ cúi đầu, họ không bao giờ biết xem mình là nhỏ nhất, họ đi ngược lại với đạo vô ngã, họ nuôi ngã bằng trời.

Bài viết của con toàn dùng chữ “nhưng.” Con đếm lại xem giúp Thầy bao nhiêu lần. Trên 10 lần, quá nhiều niệm vọng tưởng con ạ. Mỗi lần “nhưng” là mỗi lần tâm ngã mạn ngự trị, mỗi lần “nhưng” là mỗi lần mình bại trận con ạ. Mỗi lần “nhưng” là ganh tỵ tại đó, mỗi lần “nhưng” là hý luận, mình không làm chủ tâm mình, và tâm ác đã ngự trị, đã thắng, điều khiển, sai khiến mình làm tay sai cho nhân quả. Cho nên, Đức Trưởng Lão dạy: “Chỗ không nhân không quả là chỗ chúng ta về.”

Con đọc lại bức thư viết gửi Thầy, phải chăng con đã bị nhân quả xỏ mũi sai khiến mà mượn ý người cộng thêm ý mình rồi khéo mà nói lỗi đối tượng, điều khiển người trong khi tâm mình đang chướng trái, ganh tỵ, thiếu bình đẳng. Con mượn lời, mượn ý nghe chuyện ngoài, đem lửa vào nhà đốt nhà. Nói những lời của người ác, vậy là con bị đồng hoá giống họ. Con đã bị nhiễm ô, chấp trước, phù hợp ý định kiến của con về đối tượng.

Tránh Xa Thị Phi, Giữ Tâm Thanh Tịnh

Vay mượn giọng điệu người ác, mượn ý ác, mượn lời nói của người xấu ác thì mình là người xấu ác nhất. Chính tâm niệm đó đã huỷ diệt hết lòng thương yêu, mất đoàn kết, không gắn bó, bất hoà hợp, không bảo vệ tập thể tăng đoàn. Họ nói là nghiệp ác của họ, mình vay mượn vơ vào mình, thiếu sức tỉnh không biết xả, lại đi tạo nhân ác mới thật vô minh.

Đọc lại thư con rất đan xen, rối rắm, lật tới, lật lui, lật qua, lật lại, nói ngược, nói xuôi, nói trước nói sau, rào đầu này, chặn đầu kia, lúc hướng này, lúc hướng khác, không được thế này, phải thế này mới đúng, nếu thế này được hơn… Có khi con kết luận, sao cũng được, cũng tốt. Nếu con biết xả tận cùng, hiểu rõ các pháp không thật có, các đối tượng vô thường tạm bợ, các nhân duyên nay còn mai mất, các sự việc cứ hợp rồi tan nhanh… Có gì của mình, ngay cả công phu tu tập được bao năm, được bao nhiêu, đều phải xả sạch, cuối cùng mới lòi ra tâm bất động thanh thản, chứ đâu phải dễ dàng.

Con vay mượn ý ác, lời nói của người xấu ác lại cùng cộng nghiệp với tâm chướng thấy lỗi người sẵn có trong con, đi đến những khiển trách, chê rầy, chỉ lỗi, kết luận, kết tội, chính là đang làm khổ chính con, làm khổ người. Nếu con không tạo duyên thưa hỏi Thầy thì những kết luận đó dần sẽ là nhiều đường tơ trói chặt con trong ngã mạn, nghi ngờ, sẽ làm huỷ hoại con đường tu của con.

Đã có mượn thì phải trả, đã tương ưng với nhau, đã gặp nhau, hợp ý chung ý ác với nhau, cùng nhau a dua vui trong điều ác, tạo lỗi, nói lỗi, kết tội, vu khống, nói ác cho người, thì quý vị sẽ trả vay vay trả mà tiếp tục gặp nhau để cùng dẫn nhau đi vào con đường ác, con đường tà, con đường tối tăm, con đường đen tối, con đường phiền não, con đường đau khổ, con đường hiểm trở, đầy tai ương.

Cho nên: “Sai một đường tơ ngàn năm không thấy đạo.” Một mảy may tâm niệm dẫn con người đi vào ngõ cụt, đường cùng, không lối thoát. Nếu con chỉ viết tất cả điểm tốt, điểm giỏi của người là con đã trọn lòng thương yêu rộng lớn ngự trị, là con chiến thắng hết tâm ganh tỵ, phá độc cư của con, tâm luôn thấy lỗi người sẽ tan sạch, là con không còn đường tơ nào vướng tâm con, là con đã thấy đạo, là con thấy tâm bất động giải thoát. Vậy con đâu còn viết lá thư trên. Thầy đã đốt bỏ, đã xoá sạch, đã xả sạch, đã chuyển đổi nhân quả, đã hoá giải cho con cho rồi. Con yên tâm tu xả, những kết quả tốt đẹp sẽ nở hoa thanh tịnh thơm ngát đạo đức giải thoát thời gian tới con ạ.

Đức Phật và Đức Trưởng Lão đã dạy: “Thấy lỗi mình đừng thấy lỗi người.” Nếu chỉ tu một lời dạy này cho rốt ráo là người đó sẽ chứng đạo. Con có tin Thầy chăng?

Từ đây, con vẫn sống trong cảnh động hay tịnh, có đối tượng nhiều hay ít hay không, con sống va chạm, làm việc chung hay một mình. Khi con tiếp giao với bạn đồng tu, đồng phạm hạnh, họ làm gì thấy, nghe, biết hết nhưng là nhân quả của họ. Mình lo sống trong chánh niệm ý tứ, thấy tâm niệm của mình mà quét xả. Vẫn thấy mọi sự việc, thấy lỗi nhưng tuyệt đối không bao giờ nói lỗi người, sửa người, tất cả đã có Thầy.

Về thất, con nhớ xả sạch bằng bốn loại định, đặc biệt là định vô lậu. Ngồi kiết già, lưng thẳng, đặt niệm quán xả mới rốt ráo con ạ.

Ai cũng còn tham, sân, si, mạn, nghi đầy đủ. Nhưng con dặn lòng: “Mày còn nhiều tham, nhiều sân, nhiều si, nhiều mạn, nhiều nghi hơn người. Mày lo mau mau xả cho sạch đi. Mày còn đầy lỗi đây này, quay vào cho tao. Chỉ biết chuyện mình thôi.”

Hay: “Người luôn đổ lỗi cho người khác là tiểu nhân, là hèn hạ, xấu ác. Ta phải tránh xa, từ bỏ, từ khước tâm đổ lỗi cho người khác.”

“Tâm hay đổ lỗi cho người phải tan nát ra khỏi thân tâm ta. Phải chánh niệm ý tứ luôn thấy lỗi mình mà sửa.”

“Chuyện người người biết, chuyện mình mình hay. Đừng có tài khôn mà mang hoạ vào thân.”

Từ đây là con người mới, con người chỉ biết thấy lỗi mình để sửa cho đến ngày hết lỗi hoàn toàn, cho đến khi làm Thánh hiền toàn năng. Khi thấy đủ sức, đủ đức, đủ khả năng, đủ sự làm chủ, đủ uy tín, đủ duyên lành, con hãy giúp người sửa lỗi bằng lòng thương yêu, trí tuệ của chính con khi đã thành tựu. Còn giờ đây, chỉ biết quay vào sống với nội tâm, khắc phục lỗi lầm, quét sạch tham sân si mạn nghi, quét sạch tâm chướng trái, ganh ghét, tỵ hiềm…

Đức Phật đã dạy:

Thấy lỗi người thì dễ
Thấy lỗi mình mới khó
Lỗi người ta phanh tìm
Như tìm trấu trong gạo
Còn lỗi mình dấu kín
Như kẻ gian dấu bài.

Thầy xin nhắc lại bài thơ của Đức Trưởng Lão dạy: “Đức Hạnh”

Hãy quay vào trong
Tư duy cho kỹ
Xả tâm cho sạch
Đừng biết chuyện ngoài
Tu tập mới tốt
Đức hạnh mới xong.

Cuối cùng, Thầy chúc con tu tập xả tâm tốt, luôn sống với tâm bất động thanh thản an lạc vô sự.

Đông Xuân Chơn Như, 14-1-2025
Kính ghi

Thầy của con

KẾT LUẬN

Qua tâm thư “Thấy Lỗi Người Não Hại Tâm” của Thầy Thích Mật Hạnh tại Tu viện Chơn Như, chúng ta nhận ra tầm quan trọng của việc “Thấy lỗi mình đừng thấy lỗi người” để xả tâm, diệt trừ ganh tỵ, chướng trái, từ đó xây dựng đời sống chánh niệm theo Chánh Pháp. Mong rằng lời dạy này sẽ giúp quý vị kiên trì thực hành Đạo đức Nhân bản – Nhân quả trong đời sống hằng ngày.

TÂM THƯ ĐỨC THẦY THÍCH MẬT HẠNH: TÂM NGHI LÀM HẠI ĐƯỜNG TU

Kính gửi: Cô P.

Đủ duyên con có những thắc mắc thưa hỏi Thầy. Thầy sẽ trả lời để giải tâm nghi ngờ của con. Thầy biết con có duyên, có tin nhưng còn nông cạn, mặc dù con đã rất cố gắng nhiều. Hãy cố gắng lên con ạ. Cuộc đời tu hành để nếm được vị giải thoát đâu phải dễ dàng, suôn sẻ đâu con.

1/ Thầy có đức lễ thăm hỏi hiếu sinh khẩu hành. Hay Thầy có đức quan tâm ái ngữ cảm thông… Thầy thấy được như thật, sự thật đời người khổ, làm thân người khổ, biết Chánh Pháp Đạo Đức thì hết khổ còn không thực hành thì sẽ khổ hoài, luân hồi muôn kiếp chúng sanh càng khổ con ạ.

2/ Con thắc mắc, nghi ngờ không sao hiểu được tại sao đàn gà được thả rồi bị bắt … rồi tâm từ ở đâu khi Người mở miệng nói bắt gà là thiếu đức hiếu sinh…?

Tâm con cứ hoài nghi mãi không thôi. Mà không những riêng con mà nhiều người vì nghi ngờ nên không tin nữa sanh tâm lý luận không chịu học hỏi để giải nghi. Để tự mình trôi lăn trong lục đạo. May mắn cho con còn biết thưa hỏi, còn biết tạo duyên tu hành. Đã biết bao người từ xưa nay, vì không hiểu rõ các pháp vô thường nên khổ đau lầm chấp là vậy. Qua đây, Thầy cũng thấy duyên chúng sanh thật khó độ. Người hiểu không được mấy ai. Chính Thầy là người nói bắt gà lại vậy Thầy có tâm từ hay không? Thầy có đầy đủ tâm từ. Thầy có đầy đủ lòng thương nhưng chúng sanh không đủ phước để hưởng mà thôi con ạ.
Thầy nói chưa nghĩ ra điều đó, nhưng Sư P. nghĩ ra được trong ý niệm thiện cứu mình, cứu bà cụ, cứu chị gái và cô NT ra khỏi ác pháp, án mạng, và cứu được những con gà có duyên thoát nạn là Thầy cần phải làm chứ sao. Tu sinh, trong chúng, hay quý Thầy Cô ai có gì hay mình phải học con ạ. Có khi con có những điều hay Thầy cũng học con mà.

Xưa Đức Trưởng Lão cũng học nhiều lắm con. Học từ mọi người: từ nghề rèn, lắp ráp xe… Học từ đệ tử: vi tính đánh máy, làm sách… Thầy cũng học từ mọi người con ạ. Mình là con người như bao người, không phải cái gì cũng giỏi cả, phải học hết. Chỉ là trước vạn pháp vô thường mà mình sáng suốt, định tĩnh, bình thản không bị chi phối, khổ đau mà biết ứng dụng đạo đức sao không làm khổ mình, khổ người, khổ chúng sanh là được. Cho nên tâm luôn bất động thanh thản.

Con nói: “Thầy là bậc giải thoát, trí tuệ Thầy nói chưa nghĩ ra điều đó, vậy cái người mà nói ra “bắt lại” là có xứng đáng hay cần phải tu tập như thế nào ạ cho đúng là 1 người tu sĩ chân chánh của Đạo Phật ạ?” Nghe qua là con có tin Thầy là Người Giải Thoát nhưng thực sự chẳng tin chút nào con ạ.

Đọc thư con thì ai cũng hiểu được mà. Con đi nghe Thầy dạy tu sinh, con chứng kiến thấy nhiều người họ nói con tin Thầy lắm, con tin Thầy lắm mà đi học hỏi chỗ khác, hay nói tin để mượn chỗ trọ ở qua ngày, hay nói tin để được danh làm việc này việc nọ, hay nói tin để được lợi điều này điều kia… Con kết luận Thầy là Bậc giải thoát, trí tuệ mà sao Thầy thế này thế khác… phải không con? Đó có phải là tin không hỡi con? Sao Thầy nói những pháp, làm những việc sao con không hiểu nổi phải không con? Không phải mình con mà trong chúng còn nhiều người như con nên Thầy thấy đủ duyên cần viết thư trả lời chấn chỉnh tu sinh. Nên Thầy có lời cám ơn con ạ.

Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, Ngài độ được nhiều đệ tử giải thoát nhất. Ngài là Bậc Thầy của trời, người. Cứu độ chúng sanh rất khó, nhưng Ngài là Người đầu tiên tìm ra con đường giải thoát, và Ngài cũng là người đầu tiên và duy nhất cứu được nhiều người có duyên giải thoát như Ngài. Trong chúng đệ tử các Bậc Thánh Tăng, Thánh Ni, Thánh Cư sĩ Nam, Thánh Cư sĩ Nữ đều chứng giới luật, thiền định và tam minh.
Thời của Đức Trưởng Lão Thích Thông Lạc, Ngài cũng đã độ sanh rất nhiều người, nhưng tin cũng chỉ mấy người mà thôi. Còn lại tạo duyên để đời kế tiếp, kế tiếp, kế tiếp họ có duyên tu hành.

Thời của Thầy còn khó gấp bao lần. Tại sao Thầy nói như vậy? Thì qua những câu hỏi của con là đại diện cho phước duyên chúng sanh, con người khó độ. Con còn được sống trong Tu Viện, được nghe Thầy dạy nhiều, đi nhiều mà còn khó hiểu quá, không hiểu nổi, còn nghi ngờ, còn do dự, còn so sánh, con so đo, con phải trái, còn đúng sai, còn lý luận, con cho mình đúng, còn thấy người sai, con trách người, còn chỉ trích lỗi người, còn chướng trái, còn dính mắc, còn ngã mạn, còn tự kiêu, còn tự ti, còn ái ngại, còn lỳ lợm, còn chống trái, còn bảo thủ, còn khép nép, còn lựa việc, còn ưa thích, còn thể hiện, còn ta đây, còn a dua, còn nịnh nọt, còn nghiêng ngả, còn chập chừng, còn lăng xăng, còn láo nháo, còn đùn đẩy, còn ham vui, còn ngại khổ, còn hung hăng, còn hèn nhát, còn nhu nhược, còn yếu mềm, còn đủ thứ … thì trong chúng còn khó cỡ nào.

Người ta ngại nói ra, rồi lần lần xách gói ra về trong im lặng, hay ra đi mang theo bao nghiệp nói xấu trong chúng cũng chỉ vì thắc mắc, nghi ngờ sao lại thế này, mà không phải thế kia. Mà chẳng bao giờ thấy Nhân Quả. Nên Chánh Kiến là lớp đầu tiên trong các lớp của Bát Thánh Đạo. Do tà kiến, nên mới tà tư duy, nên mới tà ngữ… rồi uổng kiếp người tái sanh luân hồi khổ đau. Thật đáng tiếc! Thật uổng phí cha mẹ cho thân người! Thật đáng thương cho người tạo khẩu hành ác!
Do không thấy thiện, thấy ác, thấy thân hành thiện, khẩu hành thiện, ý hành thiện, không thấy thân hành ác, khẩu hành ác, ý hành ác, mà chỉ thấy đúng, thấy sai, thấy phải, thấy trái, thấy trắng, thấy đen, thấy phải thế này, thấy kỳ lạ sao lại thế kia, nên mới suy nghĩ tà theo tâm tham, sân, si, mạn, nghi mà sinh ra khẩu tà ngữ, nói lời tự làm khổ mình khổ người, khổ chúng sanh.

Con nên hiểu về pháp “bắt gà” theo nhiều hoàn cảnh trường hợp mà thiện hay ác, chứ không có đúng, sai, phải trái.

1.  Có người trực tiếp đi bắt trộm gà của người khác về để đi bán, hay về làm thịt ăn là hành động ác, tham lam, trộm cắp, thèm thịt chúng sanh mà tạo nhân ác bắt gà.
2.  Có người nuôi gà trực tiếp bắt gà vào làm thịt, hay đem bán cho người giết thịt ăn là hành động ác.
3.  Có người nuôi gà, không dám bắt gà, không dám làm thịt chỉ vì thèm ăn gà mà sai người khác bắt gà và giết thịt cũng là hành động ác.
4.  Có người không nuôi, không giết, chỉ sai con, cháu, người thân, bạn bè, sai người làm đi mua gà về ăn cũng là hành động ác.
5.  Có người không nuôi gà, không thể bắt trộm, không sai được ai đi mua gà, không có tiền mua gà, không có người xung quanh tiếp tay giết thịt gà để ăn, nhưng trong ý nghĩ thèm thịt gà, muốn bắt gà, giết gà đó là ý hành ác.
6.  Có người hàng ngày nuôi gà, cho gà ăn, bắt gà làm thịt, ăn thịt gà thường xuyên thành nghiệp trước giờ ra đi thường thèm thịt gà, ăn không được, kêu rên tiếng con gà sắp bị cắt cổ, rất khổ sở. Đó là nghiệp lực ác đã huân tập hàng ngày.
7.  Có người không nuôi, không bắt, không mua, không giết, không nấu, chỉ ăn gà đến khi chết luôn nhớ nghĩ thịt gà, rên la đau nhức, tái sanh theo nghiệp gà như kiếp người đang sống tạo ra.
8.  Có người đã ăn trường chay, thực vật, rau quả nhiều ngày tháng năm, nhưng lâu lâu vẫn nhớ thịt gà mà không xả, không tác ý, hay để miên man thèm thích một lúc mới sực nhớ ra, ngủ thì mơ thấy mình đang ăn đùi gà,.. cận tử nghiệp thèm khát cũng tương ưng tái sanh luân hồi.
9.  Có người đã ăn chay trường, biết rõ mình còn thèm thịt gà nhưng tĩnh giác biết tâm niệm ác, quyết tác ý quét sạch đẩy lui ra khỏi thân tâm thì nghiệp thèm thịt gà tan sạch, và chấm dứt, không còn bóng dáng. Khi ngủ làm chủ mộng mị, biết tác ý trong giấc mơ, quét ác pháp luôn. Đó là tu tập trong tưởng là vậy. Muốn vậy hàng ngày phải có sức tỉnh thức, tĩnh giác cao độ. Trong cuộc sống hàng ngày, theo lời dạy của Đức Trưởng Lão: “Ý làm chủ dẫn đầu các pháp. Lợi ích vô cùng sao bỏ đi!”
10.  Có người không nuôi, không bán, không ăn thịt gà đã ăn trường chay mà sai người khác đi mua cho người trong nhà ăn, hay soạn sửa, rửa dọn, các căn đều tiếp xúc pháp trần là hình dạng con gà, miếng thịt gà, mùi thịt gà, thấy người nhai nuốt thịt gà,… có khi khởi thèm muốn, có khi thấy sợ hãi nhân quả, có khi còn chảy nước miếng không làm chủ thân nghiệp, có khi tâm bất lạc bất khổ không nhận định tâm rõ ràng bị trơ cứng, có khi vui theo ác pháp, có khi ăn năn hối hận, dằn vặt bản thân… tất cả đều là ý hành ác, thân hành ác, khẩu hành ác.
11.  Có người đang ngồi chơi, tập làm người vô sự mà ý hành không làm chủ dẫn về quá khứ một lúc lâu nhớ nghĩ hành động làm thịt gà, xào nấu … đều là ác phải biết tác ý xả ngay liền.
12.  Có người lén bắt từng con gà của gia đình đem đi thả, biết là hành động cứu gà thoát chết nhưng lại làm khổ người, làm khổ mình không xin phép, tự ý lén lấy là ăn trộm, phạm giới thứ 2, làm người nhà đi tìm kiếm, khổ sở, nghi ngờ hàng xóm, hay người khác trộm lấy gà, rồi chửi rủa người ta nhưng mình lấy mình không dám nhận. Nên cứu gà mà làm khổ mình khổ nhiều người vẫn là ác pháp.
13.  Có người xin người nuôi gà cho mình được thả gà tự do, người ta không cho vẫn cố tình bắt mặc dù nói hết lời người ta không chấp nhận đó là mình cũng làm khổ người, khổ mình. Rồi phải chịu sự la mắng, nguyền rủa, chửi bới của chính người nuôi gà, mình nghĩ mình đang nhẫn nhục chịu đựng hết cũng là ác pháp, và không phải tạo cảnh để rồi lý luận cho mình là nhẫn nhục, là tu.
14.  Có người xin người nuôi gà cho mình gà để thả, xin 1 mà lại bắt 2, 3, 4.. tự làm theo ý mình đó là gian dối, trộm cắp, mất uy tín. Mình xin 1 con thì cứu được 1 con. Người ta vui vẻ là mình, người và con gà cùng an vui đó là thiện pháp. Còn mình tham cho mình là hay, mình đúng, mình nói họ nghe hiểu rồi giờ mình bắt thêm rồi ở họ nói gì mình nhẫn nhục, đó không phải là nhẫn mà là ác pháp.
15.  Có người thấy gà bị trói cột, ngỏng cổ, ngước ngước nhìn mình, bị giam cầm, bị thương, bị mất tự do, sắp bị làm thịt, sanh khởi muốn cứu gà dù bao nhiêu tiền cũng chấp nhận. Và người giữ gà cũng chấp nhận số tiền thì đó là đủ duyên thiện pháp.
16.  Có người dùng lời nói thiện pháp giúp người nuôi giữ gà hiểu được sự sống như nhau, gà không phải để ăn thịt, thì vui vẻ cho hết số gà nuôi giữ cho mình mà thả tự do đó là thiện pháp.
17.  Có người với lòng bi thấy gà đang khổ sở, được sự đồng ý vui vẻ của chủ nuôi giữ gà cho mà bắt gà đi thả là hành động thiện.
18.  Có người trước cảnh khổ của chủ nuôi giữ gà ban đầu thì đồng ý cho gà, sau ân hận tiếc nuối, đòi lại, nói lời to tiếng mà mình biết chưa đủ duyên cứu hết đàn gà, mình cứu người chủ nuôi giữ gà kẻo họ đau khổ, điên khùng, bực tức mà tạo ác nghiệp, án mạng thì mình rời đi ngay lập tức bắt gà về lại để cứu người là hành động thiện. Vì nhân quả của những con gà chưa trả hết. Nếu về lại chủ nuôi mà đến ngày giờ già yếu, bệnh rồi tự sanh tự diệt là trả hết nợ nhân quả kiếp trước ăn thịt gà. Sau khi chết có duyên mới sanh làm Người sống đạo đức hiếu sinh yêu thương không ăn thịt, đập giết chúng sanh nữa thì là thiện pháp.
19.  Có người khi được người khác nhờ vả cùng đi bắt gà (gà rừng).. cùng canh giữ, chặn đường để bắt tóm gọn gà nhưng lại khéo mở đường thoát cho gà chạy, vẫn tuỳ thuận mọi người nhờ vả mình nhưng khéo thiện xảo giúp mình giúp người cứu chúng sanh ra khỏi ác pháp đó là hành động thiện. Không vui theo việc làm ác của người, chưa khuyên ngăn người bỏ hành động ác gài bẫy bắt gà nhưng khéo giúp người thoát nhân ác mới và cứu được gà thoát nạn là có tri kiến giải thoát, thông suốt nhân quả, sống cung kính, tuỳ thuận lễ phép xã giao.
20.  Có người khi bắt gà đi thả mà không bắt gà về trả lại cho chủ, chịu lời la mắng mà đầy lòng thương với chủ nuôi giữ gà là đức nhẫn nhục hiếu sinh ý hành, đầy đủ lòng thương người, thương mình và thương chúng sanh, chính là tấm gương vị tỳ kheo nhân từ và cũng là tấm gương của vị tỳ kheo giữ giới được sanh thiên, thà chết chứ không uống nước có trùng.
21.  Có người khi bắt gà đi thả mà khi vào rừng thấy gà thì xua đuổi, dọi đèn hay kí hiệu cho gà thoát chạy, sau đó vì không bắt được gà đem trả thì bị la rầy la, mắng nhiếc, hù doạ đủ điều nhưng với lòng thương yêu đa hướng giống gương hạnh của Thái Tử cứu Độ cho con ngỗng, dù ai có đòi lại cũng không trả ngỗng. Như Đức Trưởng Lão đã dạy: “Nếu sự sống có giá trị thật, thì chỉ có lòng yêu thương mới bảo vệ giá trị sự sống ấy được”. Đó cũng là sự dũng cảm, gan dạ, dám đương đầu với thế lực ác nhưng có Đức Hiếu Sinh đa hướng hoá giải tất cả mang lại bình an cho mọi sự sống bình đẳng như nhau.
22.  Có người do vì thương chủ nuôi giữ gà thấy quá khổ đau mà ráng bắt hết gà về lại là hướng tình thương vào một chỗ, chỉ hướng tình thương nhất hướng cho chủ nuôi gà chứ chưa đầy đủ lòng thương đa hướng.
23.  Có người ra sức giúp đàn gà chạy thoát được duyên nào tốt duyên đó theo sức của mình, ít nhất cũng có vài con được cứu, được tự do như tấm gương của cậu bé ném sao biển.
24.  Có người bằng tâm từ bi vô lượng mà hết lòng hướng dẫn chủ nuôi gà, lắng nghe với đức hiếu sinh trước sự vô minh lầm chấp khổ sở của họ, nói những lời ái ngữ, vui vẻ, an ủi, xoa dịu, cảm hoá họ để một ngày đủ duyên họ sẽ từ bỏ hành động ác nuôi, cắt cổ, đập giết và ăn thịt gà đó là đầy đủ thiện pháp.
25.  Có người không bắt, không thả, không làm gì nhưng phân vân, nghi ngờ, do dự , không tịnh tín với Bậc Đạo Sư cũng là ý hành ác, trí tuệ ác, mất duyên tu hành, có tu tập cũng chỉ là hình thức rất khó vô cùng khó.
26.  Có người không bắt, không thả, không làm gì nhưng lại khẩu hành đi nói kể chuyện lung tung, không biết khúc đầu, khúc giữa, khúc cuối cũng là người tạo khẩu nghiệp ác, chịu nhiều quả khổ.
27.  Có người khởi ý niệm trách móc Bậc Đạo Sư sao lúc nói vầy, lúc nói khác mà không thấy rõ các pháp vô thường từng sát na một, cho nên phải tuỳ theo các pháp mà kịp thời ứng xử thiện xảo, khéo léo chuyển đổi nhân quả đang diễn biến từng chút, không ngừng. Nếu thuận thiện theo các pháp thì quá tốt đẹp, mà chưa được suôn sẻ thì kịp thời cấp cứu chuyển đổi ngay liền không chần chừ, chờ đợi đó là trí tuệ thiện. Còn người đã có ý hành trách móc cũng là tạo nhân quả, phước mỏng duyên bạc nên không hiểu được lòng từ bi của người Thầy. Khó! Khó! Khó! Cũng thật đáng thương!
28.  Có người chỉ nghe câu chuyện rồi khởi niệm đúng sai, phải trái, phải thế này, sai thế khác cũng là tạo nhân ác mới, bơi móc chuyện người không biết chuyện thanh thản của mình.
29.  Có người lấy câu chuyện đi nói cách này, cách khác theo ý mình, lồng ghép, thêu dệt, thêm thắt, cắt bớt, tam sao thất bản, bày vẽ câu chuyện theo hướng lỗi lầm, sai trái đó cũng là tạo khẩu nghiệp ác pháp. Thay vì không thấy nhân quả mỗi người, nhân quả con gà, nhân quả quá khứ, nhân quả hiện tại, nhân quả tương lai để quét sạch tham, sân, si, mạn, nghi của mình. Thay vì không thấy các pháp vô thường để buông xả tất cả, không có gì đáng để dính mắc, lầm chấp, tâm trở về thanh thản an lạc phút giây quý báu của kiếp người.
30.  Có người không được nghe, không gặp, không thấy pháp bắt gà đi thả, lại sanh tâm vọng tưởng, tò mò, bao chuyện đời sắp vào lòng đất lạnh ôm ấp chưa đủ hay sao? Không lo tác ý làm chủ tâm, để tâm buông lung, phóng dật theo pháp trần mà không quý trọng tâm bất động để trôi lăn muôn đời khổ.
31.  Có người biết tu biết xả, tâm luôn sáng suốt, định tĩnh, hiểu rõ các pháp, điều khiển thân hành, khẩu hành, ý hành trong thiện pháp, không bị lôi cuốn bởi ác pháp, luôn biết nhẫn nhục, tuỳ thuận, bằng lòng, luôn chấp nhận, vui vẻ, hân hoan, biết buông xả, biết thương yêu, biết tha thứ, biết bao dung, biết bảo vệ, biết đúng thời, biết đúng nơi, biết đũng chỗ, biết im lặng, biết mạnh mẽ, biết nhịn nhường, biết hết tất cả… Biết mình giải thoát, tâm không động, tâm không hý luận, tâm thuần tịnh, tâm không bị tham sân si chi phối, tâm được an ổn trước các pháp.

Còn biết bao trường hợp nhân quả thiện ác của mỗi người qua thân, miệng, ý của họ làm sao Thầy viết ra hết được. Nhưng vậy cũng là đủ cho pháp bắt gà đi thả, và số ít gà được cứu sống thoát nạn, mọi người được an vui.

3/ Đúng vậy con ạ. Ai luôn thường quay vào thấy lỗi mình là người tu mau chứng đạo. Còn luôn xuôi theo thấy lỗi người, nói lỗi người, nhớ lỗi người, trách người, hiểu lỗi người mắc phải, biết lỗi người mắc lỗi lặp lại, nhắc lại lỗi người, hiềm hận lỗi người tạo ra với mình, nghĩ lại lỗi người là đau khổ, lúc nào cũng chỉ tập trung vào người mắc lỗi, sẵn sàng chỉ trích lỗi người bất cứ lúc nào, có cơ hội là dạy người sửa lỗi ngay, luôn bắt buộc người phải khắc phục lỗi, không tác ý xả lỗi người, không quét sạch lỗi người ra khỏi thân tâm, luôn ôm ấp lỗi người trong tâm, không bao giờ bao dung lỗi người, không bao giờ tha thứ lỗi người…
Tâm người này không bao giờ hưởng phút giây thanh thản, an lạc, bình an giải thoát. Người này không bao giờ sống thật sự cho chính mình, chỉ sống cho thiên hạ. Người này không có thời gian sửa lỗi mình vì không bao giờ quay vào thấy lỗi để sửa, chỉ biết nhìn ra ngoài.
Con thấy mình cũng mắc phải vậy là tốt con ạ. Còn hai vị này, Thầy phải nhắc nhiều vì con dại con khờ cha phải vất vả hơn, cực nhọc hơn mới nên, mới nguyên, mới thành, mới thiện, mới ngược gió tung bay được.

4/ Con hỏi Thầy, làm sao để hiểu đúng ý Thầy? Thầy có nói bao nhiêu đâu, dễ hiểu vậy mà sao con thấy khó quá phải không hỡi con. Thầy đâu học cao, bằng cấp chữ nghĩa đâu có bao nhiêu, Thầy chỉ là người nông dân biết đọc biết viết, Thầy nói rõ ràng vậy đâu có văn hoa, màu mè. Muốn hiểu đúng Pháp thì cần sống đúng giới luật sẽ có tri kiến giải thoát, nhờ quét tâm tham sân si mạn nghi và ái dục thì tâm sẽ sáng suốt, thông minh, hiểu đúng. Muốn vậy phải tập sức tỉnh thức con ạ. Con còn cần phải quét tâm ngã mạn, đừng ỷ mình cho mình là hạng người có trí tuệ, có hiểu biết, giỏi giang, tài ba thì con dễ bị lầm tưởng và thường hiểu sai Pháp. Hiểu sai ắt sẽ hành sai pháp thì khó mà giải thoát tâm niệm lậu hoặc trong thân tâm con ạ.

5/ Con thấy rõ người ác, người thiện, thấy rõ và phân định nghiệp ác từ thân, miệng, ý của người và nghiệp thiện từ thân, miệng, ý của người là tốt lắm con ạ. Mình biết rõ họ ác mình không a dua theo, không làm theo, không nói theo nhưng cần chấn chỉnh ngay liền khi họ thiếu cung kính Người Thầy. Đó là quen mặt xem thường, muốn nói sao thì nói vì họ thấy Thầy quá hiền nên lấn lướt. Ai nói gì nói Thầy đều vui vẻ, nhân quả của người ta, rồi đây họ cũng phải gặt quả như vậy. Mình thản nhiên vì có phải ai cũng chân thành, tôn trọng mình thật lòng trước mặt cũng như sau lưng. Mấy ai trên đời có tình có nghĩa, trung thành, quý trọng đặc biệt, xem nhau như máu mủ, người nhà đâu con. Ai cũng như người xa lạ, gặp sống bên nhau được mấy ngày, mấy tháng, mấy năm rồi cũng hợp tan ai nấy về chốn cũ, quê xưa đâu phải ai cũng hướng Chơn Như là Nhà Giải Thoát, Là Đại Gia Đình Đoàn Kết Thương Yêu.

Ai cũng chỉ mượn Chơn Như là chỗ nghỉ trọ dừng chân một thời gian rồi ra đi, đâu mấy ai là người thân thương như cùng chung một mái chùa, cùng chung dưới khu rừng liễu thiền xanh mát đâu con. Hơn 40 năm Thầy đã chứng kiến bao người đến, thật đông đảo, thật là đông. Rồi cũng lần lượt biết bao người đã ra đi chưa một lần quay lại. Nếu là nhà, dù cha mẹ có không thương người ta có đi đâu xa, bỏ nhà nhưng có ngày người ta vẫn quay về. Hay nếu là ngôi nhà yêu thương thì trưởng thành có nhà riêng chứ người ta luôn nhớ, luôn muốn về thăm bất cứ lúc nào có thể.

Còn người ra vào Chơn Như cũng như khách trọ qua đường, như trạm dừng chân, rồi họ đi và không bao giờ quay lại. Đã đi là đi mãi, không nhớ đường về. Vì khi sống tại Chơn Như họ đâu quý trọng, tôn kính, trân trọng phút giây thiêng liêng kiếp người tại Đất Thánh Trảng Bàng, Tây Ninh, Việt Nam. Họ nghĩ nơi đây cũng như bao nhiêu đất, đá, núi, sông, như bao nơi khác, có những nơi khác còn tốt hơn nhiều. Chính vì vậy họ chỉ biết lợi cho bản thân, ích kỷ cá nhân, mong sớm đạt mục đích, rồi đi tìm phương trời mới.
Cũng vì vậy, mà họ hời hợt, sống qua ngày đoạn tháng, uổng phí kiếp người, phí thời gian của họ và tu viện. Họ chỉ biết bản thân, tu viện ra sao mặc. Mình không làm gì, chẳng màng, không cùng chung tay xây dựng, làm tốt đẹp, làm xanh tươi, làm giá trị hơn để cùng giữ gìn và phát triển Nền Đạo Đức Nhân Bản – Nhân Quả. Họ chỉ hiểu theo cách họ muốn chứng đạo, cố luyện để sớm ngày rời đi có danh tiếng đã từng sống ở Chơn Như, từng vào chuyên tu nam, nữ. Thật sự họ chẳng hiểu gì về Bát Thánh Đạo. Họ không có bốn trọng ân bên mình. Tu Viện mà họ xem thường, coi thường ông Viện Trưởng, thì đạo đức của họ ở đâu khi họ nói tin nghe theo Chánh Pháp của Đức Phật Thích Ca, của Đức Trưởng Lão Thích Thông Lạc.

Thầy không cần ai phải tôn trọng Thầy, Thầy là con người bình thường như bao người, nhưng Thầy có duyên sâu dày với Đức Phật, với Đức Trưởng Lão, với con đường Tam Vô Lậu Học. Công ơn của Các Ngài làm sao kể xiết, ai vong ân bội nghĩa, ai phỉ báng, cố tình phá hoại Đường Lối Tu Tập của Đạo Phật, Thầy không bỏ qua, Thầy sẽ chỉ thẳng, nói mạnh, chỉnh đốn, vạch trần sự thật. Lời Thầy là lời của Đức Phật, Đức Trưởng Lão. Thầy không nói sai khác. Thầy không sợ một thế lực nào, nếu dám phá hoại Nền Đạo Đức Nhân Quả của con người thì còn một hơi thở, Thầy sẽ bảo vệ, gìn giữ đến tận cùng.
Con còn hèn nhát, còn nhu nhược, còn yếu đuối, đó là bản chất người nữ nghiệp nặng, tình sâu, nhất hướng, hạn hẹp. Con cần cố gắng nhiều. Biết quán thân bất tịnh, tác ý nhiều thì nghiệp người nữ mới vơi bớt con ạ.

6/ Con hoan hỷ hạnh xuất gia, đời sống xuất gia là tốt. Tuổi trẻ xuất gia rèn luyện thân tâm có những ngày tháng tốt đẹp của kiếp người. Đâu phải ai cũng sáng suốt, quyết định xuất gia khi tuổi xuân nhiều cám dỗ.

Con muốn phá tâm lười biếng thì con tác ý:
“Nghiệp dục lười biếng hãy cút ra khỏi thân tâm ta”

“Lười biếng là nghiệp ngu, hãy tan ra, hãy đi ra khỏi thân tâm ta. Ở đây chỉ có siêng năng, tinh tấn”.

Con còn phải vận dụng định vô lậu để quán xét về lợi ích của đi kinh hành, về tác hại của người biếng nhác ở thế gian thường nghèo khổ để tâm nó biết sợ mà siêng năng, hay hoặc là biếng nhác làm hư hoại Đạo Phật, hay người siêng năng mới dễ tu chứng đạo nhờ siêng đi kinh hành…

Và con cần chống ngược lại nghiệp lười đi kinh hành, khi thấy nó lý luận, dụ dỗ mình thì đứng lên đi ngay, không trì trệ, không nói nhiều. Đi ngay, dù là đi một vòng. Rồi nó bảo ngồi, thì mình lại bắt đi. Nó dụ ngồi thì cho nó ngồi một lúc. Con cứ tập từng vòng một, dần 2 vòng. Chứ đừng kiểu hì hục mà đi nhiều vòng, hay đi luôn 30 phút một tiếng rồi ngồi luôn mấy ngày cả tuần là sai, không phá được nghiệp lười, mà có khi nuôi nó mạnh hơn, lười hơn vì bị chai lì con ạ.

Thầy đã từng đọc cho con và tu sinh nghe trong lớp Giới Đức Làm Người, về 5 điều kiện tu tập tại Tu Viện Chơn Như: “Lười biếng không chịu đi kinh hành là một chứng tỏ bạn không thể nào tu theo Phật giáo được” ( VHPGTT tập 2, Tr. 230). Hay con hãy đọc Những Lời Gốc Phật Dạy tập 3: Tám điều dành cho Bậc Chơn Tu, con không chỉ có mỗi tâm lười biếng mà còn thất niệm, ác tuệ và ưa hý luận. Con hãy đọc kỹ để tác ý khắc phục tâm mình. Thầy chỉ cho con Lời dạy của Đức Phật, Đức Trưởng Lão có đầy đủ câu từ, trích dẫn, văn chương và đúng trình độ với con học nhiều chữ nghĩa, sẽ dễ hiểu hơn Thầy dạy trực tiếp. Thầy nói bình dân con khó hiểu, khó tin nhưng có lời dạy của Đức Phật, Đức Trưởng Lão con sẽ tin hơn ạ.
Con cố gắng quét sạch tâm nghi Thầy, nghi Người dạy con, để tạo duyên mới tu hành. Con luôn thấy lỗi mình, sửa lỗi mình, luôn răn mình, luôn tìm lỗi mình, luôn khắc phục lỗi của con, luôn phòng hộ khi con chuẩn bị lặp lại lỗi, luôn tĩnh giác để thấy tham sân si mạn nghi của con, biết nhận lỗi về mình cho dù bất cứ hoàn cảnh nào, luôn tự hối lỗi mình với mọi đối tượng. Con còn cần xả tâm sắc dục nhiều, vì nó đã hiện tướng bóng dáng người nam. Đó là do con ức chế lâu ngày, không chịu xả.
Do con có đi gần nghe Pháp nhưng con ít tư duy, ít tu, ít hành, ít tác ý, chỉ đi khơi khơi mà chẳng học được gì nhiều lại càng thêm hý luận. Nhưng đó cũng là duyên nhân quả, con cũng ráng khéo tạo để hiểu Chánh Pháp để phá tà kiến, tưởng giải… Vậy vẫn tốt hơn nhiều, còn có duyên chút chút, chứ như những người khác về Tu Viện chẳng biết học được điều gì, chỉ mượn chỗ sống qua ngày rồi đi, lại càng tệ bạc.

Thử hỏi tu sinh về tu viện đã học được những gì từ Thầy, hay chỉ đọc kinh sách lời dạy của Các Ngài rồi vào thất, hay tự huân tập rồi tu theo ý của mình, hay chỉ hỏi những người xung quanh, không cần đến ông Viện Trưởng. Lúc nào Thầy mời gặp chung mới có mặt mà lơ đãng chẳng nghe, còn quanh năm chẳng thấy mặt, không bao giờ xin gặp thưa hỏi con tu ra làm sao, đúng sai thế nào? Gần như hầu hết, Thầy thấy rất ít người xin thưa trình Pháp. Có người đến ở đi Thầy cũng không biết mặt. Cũng do người quản lý khu vực chưa biết cách chỉ dẫn, có khi họ dạy luôn từ đầu đến cuối nên người ta càng không biết ngõ mà gặp Thầy. Quý vị nhìn lại những người quý vị dạy, nói pháp cho họ giờ họ đâu hết rồi?
Họ tin quý vị hơn cần Thầy chỉ dạy. Họ theo học quý vị không cần học Thầy. Quý vị ngẫm lại xem, giờ những người đó đi về đâu? Thầy nói ra không phải để quý vị bu theo giả bộ học hỏi, ít người Thầy khoẻ bao nhiêu. Hỏi nhiều, hỏi lung tung không đúng cách cũng làm mất thời gian của Thầy.
Thầy Pháp Tri tu đúng, Thầy thưa hỏi có 1 – 2 phút là xong, ôm pháp về tu. Còn quý vị hỏi nhiều, nói lan man mất công Thầy. Thôi thì duyên tu hành của quý vị tới đâu là của quý vị, không phải của Thầy. Nhưng cũng có đôi người chịu học, chịu nghe, chịu hiểu, chịu thực hành, chịu khắc phục, chịu sửa đổi, chịu kham nhẫn, chịu khó khăn, chịu gian khổ, chịu vượt qua, chịu tiến lên… Thì Thầy cũng chịu khổ nhiều để mà răn dạy, uốn nắn, chỉ bảo, hướng dẫn vì họ không học ai khác, vì họ chỉ học mỗi Thầy, họ không nghe ai khác, họ chỉ nghe mỗi Thầy, lấy Thầy làm chỗ nương tựa. Thầy biết làm sao hơn khi họ rời cha, rời mẹ, từ bỏ tất cả mà vào nương tựa nơi Thầy. Thầy phải có trách nhiệm, nhưng Thầy cũng quá vất vả, gian nan. Nhớ lại ngày nào Thầy mới vào chùa sống bên Đức Trưởng Lão nay đã ngoài 50 tuổi. Cuộc đời Thầy đến tuổi này, sống an vui, thanh thản, làm sáng tỏ Phật Pháp, cho thế hệ con cháu dân tộc Việt Nam được học sống Đạo Đức Nhân Bản – Nhân Quả, cho nhân loại loài người nhớ ơn và hướng về Đức Phật Thích Ca Mâu Ni là người thật, là người đã tìm đường thoát khổ chúng sanh, và Đức Trưởng Lão Thích Thông Lạc đã dựng lại, làm sống lại con đường làm chủ sanh già bệnh chết. Không ai may mắn hơn Thầy khi Thầy được Ngài chăm sọc, nuôi dạy từ thủa ấu thơ. Thầy sẽ mang may mắn đó, nguồn an vui, yên lành đến cho mọi người tất cả những ai có duyên lành.

Thầy cảm ơn con đã có lời chúc cho Thầy. Thầy cũng chúc cho con luôn mạnh khoẻ, vững lòng tin nơi Chánh Pháp khó gặp, điều phục làm chủ thân mạng khó tìm, mất thân khó có thân mới, có thân mới thì có còn ai hướng dẫn tu hành. Chúc con luôn diệt ngã, xả tâm tốt, biết cung kính tôn trọng tất cả mọi người, biết lỗi con sửa lỗi con để con luôn sống được với tâm bất động, thanh thản, an lạc, vô sự.

Chơn Như 21 tháng 9 năm 2024.
Kính ghi
Thầy của con

Kính gửi : Hoàng Anh

Thầy đã đọc thắc mắc của con bấy lâu, Thầy sẽ giải thích cho con và nếu con tin thực hành sẽ có lợi ích cho cuộc đời con. Nếu con không có duyên mà vẫn đi trong luân hồi lục đạo mà tìm thì cũng không bao giờ nếm được sự giải thoát con ạ. Chỉ loanh quanh trong sự hý luận nô lệ cho quy luật vô thường mà thôi.

Con hỏi Thầy : Liệu con người có thể sống trường sinh bất lão hay không?
Thực ra, với tầm quan sát gần xa, trong ngoài, trên dưới, trái phải, xung quanh, khắp phương, tứ hướng, các quốc gia, các vùng lãnh thổ, toàn thể trái đất, quả địa cầu … nơi nào có sự sống đều có sanh có diệt, có hợp có tan, có thành có hoại, có sinh có tử. Từ sự sống của thảo mộc, cỏ cây, rong rêu, các loài động vật lớn nhỏ, hay là con người đều trong quy luật vô thường diễn biến nhân quả thiện ác thay đổi không ngừng mà tạo ra muôn vàn sự khổ, chồng chất khổ đau.

Vì vô thường thay đổi không nắm giữ được nên khi mất đi, tan hoại bất kỳ thời điểm nào, hay thình lình đột ngột khi đủ duyên nhân quả trả vay thì sự chia ly thật sự lại càng đau khổ day dứt cho con người. Vì muốn níu giữ mà không sao níu nổi, đành chịu mà thôi.

Con đã thắc mắc lâu ngày đã có nhiều chiêm nghiệm và có câu trả lời, nhưng sao khó chấp nhận quá phải không con. Con hiểu: trường sinh là sống mãi, mà bất lão là không già. Vậy trường sinh bất lão: là sống mãi mà không già. Là con người không phải riêng con, mà gần như ai ai cũng mong muốn, cũng ước ao điều đó nhưng chẳng ai được toại nguyện cả. Nên con người chịu: khổ khổ, hành khổ, hoại khổ. Con người phải gánh chịu bao sự khổ chồng chất đó là sự thật kiếp người nhưng khó chấp nhận sự thật đó.

Chính vì vậy, con người bằng nhiều kiến thức, tìm nhiều phương pháp, tạo mọi phương cách, chế mọi món ăn,… để làm sao sống mãi không già. Thậm chí người ta chịu đựng những cơn đau tận cùng, lột da sống đời chịu trả mọi giá để làm sao sống mãi không già nhưng không thể được. Hiện nay, con người phẫu thuật thẩm mỹ, cắt da, kéo căng da mặt, thân thể, hút mỡ, cắt mí mắt, bơm căng, làm đầy… để trở về tuổi trẻ, chịu nhiều đớn đau tiền bạc, sức khoẻ và ngay cả khi giảm tuổi thọ nhưng họ vẫn một mực làm cho được. Thật đúng lời Đức Phật dạy: “ con người sống trong điên đảo tình, điên đảo tưởng, điên đảo kiến”.

Hôm nay, Thầy dẫn con đi một đoạn đường về hành trình vô thường của thân con người. Không biết Thầy còn dẫn con đi được đoạn đường nào nữa chăng. Nhưng con hãy cùng Thầy chặng này con nhé.
Con hãy nhìn xem xung quanh con: Ông Bà, Ba Mẹ con đã hiện tuổi già, tóc bạc, da nhăn, đồi mồi, răng rụng, nhiều bệnh đau nhức khắp nơi,… Con hãy nhìn các cháu bé trong nhà, mỗi ngày trôi qua là một ngày thêm lớn, thêm cao, phát triển không ngừng. Mới ngày trong bụng mẹ còn nhỏ xíu, mỗi giờ mỗi ngày cứ lớn dần lên chỉ 9 tháng 10 ngày sinh ra mới đỏ hỏn. Thế mà trong vòng mấy ngày một tháng là cân nặng tăng lên, rồi biết lật, biết bò, biết chững, biết đi…

Con người từ khi hình thành do duyên dục từ nhân quả của Cha mẹ mà có mình. Từ đây theo quy luật vô thường diễn biến, thân con người phát triển thay đổi không dừng nghỉ, từng tế bào, từng mạch máu… Chỉ có khi nhập định thiền thứ 4 ngưng các hành trong thân thì mới thoát ra khỏi quy luật vô thường. Còn một con người là sự sống thì có sự duyên hợp của 4 chất đất, nước, gió, lửa và cùng từ thiếu 4 chất này mà tan hoại bất cứ lúc nào.

Ngay khi số cân nặng của con người không chênh lệch bao nhiêu, số ký vẫn chỉ tăng giảm nhẹ, nhưng các tế bào trong thân cứ tan hoại, chết đi, các cơ quan nội tạng làm việc cũng đến lúc lão hoá, yếu dần không thể tươi mới, khoẻ mãi được. Cũng như chiếc điện thoại vừa mua về thì nó cữ cũ lần, pin máy nóng lên hư hao dần, các thiết bị thay đổi các vi mạch, làm sao mình dùng máy thường xuyên mà cứ muốn máy như mới hoài, như vừa mới mua về làm sao có thể?

Vậy con hãy nhìn kỹ giúp Thầy là trong hành trình thay đổi vô thường của thân con người từ lúc hình thành đến từng độ tuổi và già nua rồi chết đi. Thì con chọn thời điểm nào để muốn nó dừng lại mãi, độ tuổi nào? Hay con chọn 20 tuổi chăng? Hay 30 tuổi mãi ? Hay 40 tuổi hoài? Hay 50 tuổi?… Con muốn chọn độ tuổi nào để sống hoài mà không già hả con ? Mà độ tuổi nào cũng là tuổi già con ạ. Tại sao Thầy nói như vậy?

Thì con cứ nghĩ xem, tuổi nào mà không già? Tuổi nào cũng già hết con ạ. Vì sự sống 2 ngày tuổi đã già hơn sự sống 1 ngày tuổi. Hay sự sống 2 tháng tuổi già hơn sự sống 1 tháng tuổi. Hay em bé sinh ra già hơn em bé trong bụng mẹ. Em bé 3 năm tuổi lớn hơn em bé 2 năm tuổi…

Vậy con muốn không già nhưng là tuổi nào con chọn để sống mãi hỡi con? Khi độ tuổi nào cũng đầy sự khổ, khổ như thật.

Tuổi nhỏ thì luôn đòi ăn, đòi ngủ, ướt một chút là khó chịu khóc la.
Lớn hơn chút lớp mầm, lớp lá là phải bắt đầu học chữ, học số. Có cháu bé tiếng Việt chưa rành mà cha mẹ đã dạy tiếng anh, tiếng hàn rành hơn tiếng Việt. Thật khổ quá!
Tiểu học bắt đầu cho đến trung học, phổ thông, đại học… Phải học kiến thức thế gian để ra đời kiếm tiền thật khổ. Học phải bằng bạn bằng bè, thua kém cũng khổ, mà giỏi quá cũng khổ.
Rồi đến tuổi phải đi làm, kiếm sống nuôi bản thân, gia đình. Kiếm ít kiếm nhiều đều khổ.
Rồi đến tuổi dựng vợ gả chồng, sinh con… chuỗi ngày khổ. Đến già thì nuôi cháu, nuôi chắt… Thật là khổ.

Vậy con chọn độ tuổi nào để sống mãi không già khi độ tuổi nào cũng có nhiều nỗi khổ riêng.

Mà trên đời này có cái gì thật là của mình đâu con. Vật chất quanh con: nhà cửa, xe cộ, ruộng vườn, …đều vô thường. Những người thân xung quanh con cũng theo quy luật vô thường mà khổ mà vô ngã, không có gì thật có chỉ toàn là nhân quả thiện ác, trả vay vay trả luân hồi không dứt. Chính ngay thân tâm con cũng đang vô thường từng sát na không dừng nghỉ. Con có níu giữ được những gì?

Chính con đang bị sự chi phối vô thường nên con khổ sở muốn dừng sự vô thường, muốn nó thường hằng trường sinh bất lão. Chính con đang chứng kiến thân già dần, xấu đi nhưng không cách nào ngăn được. Chính con hiểu vô thường, nhận ra vô thường, ngộ được vô thường nhưng chưa chứng vô thường mà thôi.

Vậy, con hãy chấp nhận sự thật. Thân này vô thường, thay đổi, biến hoại, bệnh tật, ung nhọt, ốm đau…
Con hãy đọc lại bài kinh Trường Trảo, trích Kinh Trung Bộ được Đức Trưởng Lão Thích Thông Lạc viết sách Những Lời Gốc Phật Dạy (tập 4) như sau: “ Nhưng này Aggivessana, thân này có sắc, do 4 đại thành, do cha mẹ sinh ra, nhờ cơm cháo nuôi dưỡng, vô thường, biến hoại, phân toái, đoạn tuyệt, hoại diệt, cần phải được quan sát, là vô thường, khổ, như bệnh, như cục bướu, như mũi tên, như điều bất hạnh, như bệnh chướng, như kẻ địch, như phá hoại, là không, là vô ngã. Khi vị ấy quán sát thân này là vô thường, là khổ, như bệnh, như cục bướu, như mũi tên, như điều bất hạnh, như bệnh chướng, như kẻ địch, như phá hoại, là không, là vô ngã: thân dục, thân ái, thân phục tùng được đoạn trừ, đoạn diệt”.

Thầy sẽ trích thêm lời dạy của Đức Phật trong kinh Tăng Chi tập 3 theo sách Đường về xứ Phật tập 2:” Ở đây, này các Hiền giả, Tỳ kheo ưa công việc, thích thú nói chuyện; ưa ngủ nghỉ; ưa hội chúng, thích thú hội chúng, chuyên tâm ưa thích hội chúng, ưa liên lạc giao thiệp, thích thú liên lạc giao thiệp, chuyên tâm ưa thích liên lạc giao thiệp; ưa hý luận, thích thú hý luận, chuyên tâm thích hý luận. Như vậy, này các Hiền giả, Tỳ kheo sống nếp sống như vậy, khi lâm chung không được hiền thiện. Này các Hiền giả, đây gọi là Tỳ kheo ái lạc có thân, không từ bỏ có thân để chân chánh chấm dứt khổ đau”.

Con hãy đọc kỹ thêm lời dạy của Đức Trưởng Lão Thích Thông Lạc để tư duy quán xét thân giả tạm, bất tịnh, ô trược này. Tuy vậy đủ duyên có được thân này nhờ duyên cha mẹ bao khó khổ mới có được thân người. Và chỉ có con người mới đủ duyên tu giải thoát làm chủ sanh già bệnh chết nếu có hữu duyên với Chánh Pháp. Còn không thì theo quy luật vô thường thì không những làm nô lệ cho dục, cho lòng ham muốn như ham muốn trường sanh bất lão, dục ác muốn sống mãi không già với thân tạm bợ này thì luân hồi sanh tử triền miên bất tận.

Nhưng nếu biết dùng thân này, điều khiển, dẫn dắt, hướng cho thân này hành thiện, tức là không làm khổ mình, không làm khổ người, không làm khổ chúng sanh thì những từ trường thiện đó sẽ còn mãi mãi, bất diệt, trường thọ, trường cửu muôn đời.

Ví như hành động yêu thương rộng lớn của Đức Phật tắm cho ông Chiên Đà La không bao giờ mất, sẽ sống mãi mãi trong nhân loại loài người với sự bình đẳng, đồng cảm giọt nước mắt cùng mặn giọt máu cùng đỏ như nhau.

Ví như thân giáo của Đức Trưởng Lão dẫn dắt Thầy đi kinh hành toàn khu rừng Chơn Như để phá hôn trầm. Đó là lòng yêu thương vô bờ bến của Bậc Thánh giải thoát mà Thầy đã nhận được, từ trường của Ngài luôn sống mãi trong tâm Thầy mỗi mỗi sát na.

Đó là những cái sống mãi muôn đời con ạ. Sống đầy đủ giới luật, thiền định, trí tuệ. Cái sống bất diệt, sống hoài, sống mãi và không bao giờ quay trở lại thân giả tạm vô thường nữa con ạ.

Con nên tham gia đăng ký vào Trường Học Đạo Đức Sức Mạnh Lòng Yêu Thương để thông suốt những gì cần thông suốt, dứt bỏ những gì cần dứt bỏ, trau dồi và tu tập những gì cần thiết trong giai đoạn đầu của con.

Thầy chúc con luôn sống với thân, miệng, ý trong Nền Đạo đức Nhân Bản – Nhân Quả, sống một kiếp người không uổng phí, sống làm lợi ích cho mình cho mọi người cho sự sống muôn loài chúng sanh.

Chơn Như Mùa An Cư 26/8/2024
Kính ghi

Tỳ kheo Thích Mật Hạnh

“Bài phát biểu của Thầy Thích Mật Hạnh về Tiểu sử Trưởng lão Thích Thông Lạc và Hoạt động Tu viện Chơn Như năm 2024 tại Lễ tưởng niệm Đức Trưởng lão Thích Thông Lạc nhập diệt lần thứ 11 (1/1/2024)”

NAM MÔ BỔN SƯ THÍCH CA MÂU NI PHẬT

NAM MÔ BỔN SƯ TRƯỞNG LÃO THÍCH THÔNG LẠC

Kính thưa toàn thể quý Tăng, Ni, cư sĩ Phật tử trong và ngoài nước, cùng các cấp chính quyền đã về dự Lễ tưởng niệm lần thứ 11 – hướng về ngày Đức Trưởng lão Thích Thông Lạc nhập Niết Bàn đúng 0 giờ 2 – 1 – 2013/1-1-2024.

Hôm nay, chúng ta có mặt tại giảng đường Tu viện Chơn Như để cùng tỏ lòng biết ơn người đầu tiên có công lao vĩ đại, tìm ra 4 chân lý cho con người là Đức Phật Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni. Và theo dòng chảy của thời gian, sau khi Đức Phật Thích Ca nhập Niết Bàn thì dường như giáo pháp của Ngài bị mai một và dần mất hẳn. 

May mắn thay, tại Việt Nam Đức Trưởng lão Thích Thông Lạc đã xuất hiện sau hơn 20 thế kỷ và dành trọn cuộc đời tu hành để làm chủ Sanh, Già, Bệnh, Chết. Người là bằng chứng, minh chứng sống động cho những lời dạy của Đức Phật Thích Ca và dày công dựng lại nền Đạo đức Nhân Bản – Nhân Quả sống không làm khổ mình, không làm khổ người, không làm khổ chúng sanh mà ngày nay quý vị được học và thực hành. Vậy, Mật Hạnh xin đọc lại tiểu sử của Người để chúng ta cùng nhớ lại gương hạnh của Bậc Thánh Nhân Việt Nam.

TIỂU SỬ ĐỨC TRƯỞNG LÃO THÍCH THÔNG LẠC

Kính thưa quý vị!

Đức Trường lão Thích Thông Lạc, thế danh là Lê Ngọc An sinh ngày 28/5/1928 tại quê ngoại: 18 thôn Vườn Trầu, xã Tân Thới Nhì, quận Hóc Môn, tỉnh Gia Định (tức là thành phố Hồ Chí Minh ngày nay).

Cha của Người là Lê Văn Huấn, pháp danh Thích Thiện Thành, một thầy thuốc đông y, xuất thân trong gia đình Nho học, quê quán tại Trảng Bàng, Tây Ninh.

Mẹ của Người là Nguyễn Thị Nhung, giáo viên trường Tiểu học sơ cấp, xuất thân trong gia đình Nho học, con của một Ông Cả xã Tân Thới Nhì, quận Hóc Môn, tỉnh Gia Định.

Lúc nhỏ, Người đã thích theo cha học hỏi tu hành nên được cha đặt cho pháp danh Thích Từ Ân. Năm 1936 vừa tròn 8 tuổi, Người được cha mẹ cho xuất gia theo Hòa Thượng Thích Huệ Tánh tại chùa Phước Lưu, thị trấn Trảng Bàng, Tây Ninh với pháp danh Thích Thông Lạc.

Thời gian đầu, Người được HT. Huệ Tánh, HT. Long An, HT. Thiện Tài, HT. Thiện Hòa trực tiếp chỉ dạy kinh điển và Hán học. Hòa Thượng Thích Thiện Hòa còn gửi Người vào Viện Cao Đẳng Phật Học Huệ Nghiêm và Đại Học Vạn Hạnh.

Thời gian sau, Người được các vị Hòa Thượng giới thiệu đi dạy trong các trường Bồ Đề. Lúc bấy giờ, Người đang học tại Đại Học Văn Khoa Sài Gòn và tiếp tục hướng tới du học sang nước ngoài. Bên cạnh đó, có những thời điểm Người còn tham gia hoạt động trong các phong trào yêu nước, đấu tranh giành độc lập tự do cho Tổ quốc mình.

Năm 1970, trong thời gian vừa đi học, vừa đi dạy ở các trường tại thành phố Sài Gòn thì được tin cha bệnh nặng. Người trở về chăm sóc và nuôi dưỡng cha. Ba tháng sau, cha người qua phần. Nhìn thấy cảnh bệnh tật và tử vong của cha. Người suy nghĩ: “Cuộc đời này chẳng có gì cả, chỉ toàn là đau khổ. Vậy chạy theo danh lợi để làm gì?”. Thế là người rời bỏ danh lợi thế gian, theo Hòa Thượng Thanh Từ tu tập Thiền Tông.

Sau ba tháng an cư kiết hạ tại Thiền viện Chơn Không, Người ra Hòn Sơn ngoài biển Rạch Giá, Kiên Giang, lên đỉnh Ma Thiên Lãnh, ăn lá cây rừng, uống nước suối, một mình tu hành pháp môn Thiền Tông suốt thời gian chín tháng. Song trong lòng vẫn nhớ Mẹ khôn nguôi nên Người về Trảng Bàng, sống bên Mẹ và tiếp tục tu hành.

Mặc dù miệt mài tu tập, nhưng do không đúng chánh pháp nên Người không thấy sự giải thoát. Tu xong rồi mà tâm vẫn còn phiền não, bệnh đau phải đi bác sĩ, uống thuốc không cách nào làm chủ sự sống chết. Người rất buồn nản, chẳng còn muốn sống, 10 năm trong thất rất là gian khổ, rốt cuộc chỉ có một số tưởng giải để lý luận hơn thua; biết chuyện quá khứ, vị lai của mình, của người rất rõ ràng nhưng để làm thầy bói ư? Người muốn chết đi cho xong, nhưng mẹ còn sống mà chết đi là bất hiếu.

TRƯỞNG LÃO TÌM RA VÀ BẮT ĐẦU TỰ TU TẬP ĐÚNG CHÁNH PHÁP 

Bấy giờ, Người ở trong tình trạng như muốn điên loạn, Người lấy tập kinh Trung Bộ song ngữ do Hòa Thượng Thích Minh Châu dịch ra đọc cho hết thời gian. Nhưng khi đọc đến những câu: “Tác ý một tướng khác thì tướng kia bị diệt“, Người như bừng tỉnh và áp dụng vào đời sống tu hành ngay liền. 

Người tự mình tu tập đúng chánh pháp – bằng pháp môn Như Lý Tác ý: “Tâm như đất, ly tham, sân, si cho thật sạch.” Nhờ tác ý như vậy, tâm Người lần lượt quay vào định trên thân suốt ngày đêm không ngủ, luôn luôn biết hơi thở ra vô và cảm giác toàn thân. Chính lúc này, tâm Người đang quán trên thân, tức là Người đang tu tập Tứ Niệm Xứ mà không biết. Tâm định trên thân suốt 6 tháng trời, khi đi, đứng, nằm, ngồi, ăn, uống đều biết chỉ 1 tâm đó.

CHỨNG ĐẠO – LÀM CHỦ SINH GIÀ BỆNH CHẾT

Một hôm trên tâm thanh tịnh đó xuất hiện 4 thần túc, Người liền biết một cách rõ ràng, nhưng cái biết đó không phải cái biết của ý thức, mà cái biết đó là Thức uẩn nên Người dùng thần lực đó nhập 4 định Hữu Sắc và thực hiện Tam Minh. Người hoàn toàn làm chủ Sanh, Già, Bệnh, Chết và chấm dứt luân hồi sanh tử. Người biết chỉ còn một đời sống này nữa thôi. Tâm Người không một chút tham, sân, si, mạn, nghi nào nữa cả.

Sau sáu tháng với câu tác ý đơn giản, mà thành công vĩ đại không ngờ. Sự thành công này mở màn cho nền Đạo Đức Nhân Bản- Nhân Quả của Phật Giáo ra đời. 

Người mở cửa thất đi ra làm Người Chiến Thắng vinh quang, sau hơn 10 năm giam mình trong cô đơn hiu quạnh. Người đi đến Mẹ mình nói: “Từ đây, mẹ khỏi mang cơm vào thất, vì con sẽ ra đây ăn cơm với mẹ. Con đã tu xong rồi“. 

Người đã chứng đạt làm chủ sự sống chết vào ngày 9/9/1980 âm lịch. Cuối năm 1980, sau 3 tháng được Người hướng dẫn tu tập, Mẹ Người thanh thản qua phần. 

XÂY DỰNG LẠI CHÙA AM VÀ CHẤN HƯNG LẠI CHÁNH PHÁP

Từ đây, Người chuyên tâm làm việc chấn hưng Phật Pháp:

– Việc thứ nhất là trùng tu lại ngôi Chùa Am ngày xưa, lấy tên là Tu viện Chơn Như.

– Việc thứ hai là chấn chỉnh lại tinh thần đường lối Chánh Pháp của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni từ kinh nghiệm tu hành của mình. Người đã biên soạn rất nhiều bộ sách chuyên giảng dạy đạo đức Nhân Bản – Nhân Quả và 37 pháp môn tu tập làm chủ Sanh, Già, Bệnh, Chết cho tu sinh, Phật tử từ trong và ngoài nước.

Cuộc đời hành đạo của Đức Trưởng lão Thích Thông Lạc trải dài 44 năm đầy gian nan, thử thách. Sóng gió Chơn Như nổi lên không ít, nhưng Người luôn vững tay chèo với Tâm Bất Động chèo lái con thuyền Chơn Như đến bờ bình an. Nhờ thế mà Tu viện Chơn Như vẫn luôn vững vàng, sừng sững hiên ngang và ngày càng phát triển.

TRƯỞNG LÃO NHẬP NIẾT BÀN

Đúng 0 giờ, ngày 2-1-2013 Đức Trưởng lão Thích Thông Lạc đã nhập diệt, xả bỏ báo thân vào Niết Bàn sau khi đã giao phó trọng trách cho các thế hệ mai sau tiếp tục sứ mạng giữ gìn mạng mạch Chánh Pháp của Phật. Với tâm huyết của Thầy: “Chơn Như vẫn sẽ là nơi dựng lại nền đạo đức Nhân Bản – Nhân Quả sống không làm khổ mình, khổ người và khổ chúng sanh. Nơi đây sẽ mãi mãi đi vào lòng lịch sử của dân tộc Việt Nam và loài người trên thế giới“.

Giờ đây và mãi mãi về sau, ánh sáng Chánh Pháp của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni do Đức Trưởng lão Thích Thông Lạc dựng lại vẫn hiện hữu trên hành tinh này. Trong từ trường bất động, Người vẫn còn sống mãi!

THÀNH QUẢ CỦA TU VIỆN TRONG MỘT NĂM 2023

Kính thưa quý vị!

Một năm đã trôi qua thật nhanh, nhìn lại chúng ta đã làm được những điều ý nghĩa trong năm 2023 cũng là chút thành quả nhỏ hướng về Đức Phật và Đức Trưởng lão. 

Các lớp học Giới luật đã được mở ra và duy trì. Đặc biệt là lớp Đạo đức Mùa hè dành cho trẻ em. Tuy là năm đầu tiên nhưng có nhiều kết quả tốt đẹp. Các cháu hiểu biết lòng yêu thương nên không còn ăn thịt chúng sanh, chà đạp lên nhau nữa và sống hiếu thảo với cha mẹ, ông bà, người thân hơn, là những học trò có lễ nghĩa có tài năng,… 

Hay việc tiến hành xây dựng Thư viện Đạo Đức cũng từng bước được triển khai đã có những thuận lợi giai đoạn khởi đầu. 

Và với dịp cuối năm, chúng tôi có chuyến hành trình Nam Bắc thăm các tỉnh thành, có nhiều sự chấn chỉnh cần thiết và thắt chặt tinh thần đoàn kết, gắn bó, yêu thương toàn thể người con Chơn Như khắp nơi trên đất nước Việt Nam.

Một năm đầy nỗ lực rèn luyện nhân cách, tu dưỡng và quyết chiến đấu trên mặt trận sanh tử. Tu sinh tại tu viện có nhiều thành tựu tốt đẹp, xả tâm rõ ràng, giới luật nghiêm chỉnh và có số ít người bước đầu tiến vào Thiền định. 

NHỮNG VẤN ĐỀ THẾ GIỚI PHẢI ĐỐI MẶT NGUYÊN NHÂN VÀ CÁCH THỨC GIẢI QUYẾT

Tu viện duy trì và phát triển môi trường sống Đạo đức Nhân bản – Nhân quả là vậy, nhưng tiếc thay các nước trên thế giới chưa có duyên phước may mắn được hưởng nền Đạo đức quý giá này, cho nên con người phải gánh chịu quá nhiều đau thương. 

Trong năm qua, liên tiếp xảy ra những chuyện thương tâm ở các nước, các châu lục khiến ai ai đều thương cảm. Như quý vị đã nghe: 

Chiến tranh ở dải Gaza biết bao cháu bé vô tội bị mất mạng, có khi chỉ vừa mới được sinh ra. Thật đau lòng! 

Động đất khắp nơi ở Thổ Nhĩ kỳ, và cuối tháng 12 vừa qua, động đất mạnh ở Trung Quốc vào lúc đêm khuya làm bao nhiêu tòa nhà sụp đổ, chôn vùi biết bao gia đình đang trong lúc ngủ say. 

Khô hạn, nắng nóng cực độ dẫn đến cháy rừng, những vụ cháy nổ lớn đã thiêu rụi cơ ngơi tài sản của bao gia đình, thậm chí mất mạng, tai họa của lửa quá kinh khủng. 

Băng tan, khô hạn, lũ lụt lớn, sạt lở đất đá, bão tuyết,… những hiện tượng bất thường của thời tiết kéo theo dịch bệnh mới, bệnh lạ nảy sinh. 

Hiện tượng bạo lực học đường, ly hôn ngày càng gia tăng, bao cảnh chia ly gia đình tan hoang, mâu thuẫn dẫn đến những án mạng thương tâm vẫn không ngừng xảy ra. 

Con người phải chịu biết bao đau khổ, bệnh tật, tai ương do đời sống chưa biết nhìn nhận tầm quan trọng của đạo đức.

Làm sao để con người hưởng được cuộc sống an vui chân thật mà họ hằng mơ ước như tại Tu viện Chơn Như. Chỉ cần họ hiểu và sống đúng 5 đạo đức: Đức Hiếu Sinh, Đức Ly Tham, Đức Chung Thuỷ, Đức Thành Thật, Đức Minh Mẫn và 10 Điều lành thì sẽ có mưa thuận gió hòa, trời yên, biển lặng, khí hậu ôn hòa, cuộc sống yên lành, thương yêu giúp đỡ nhau chân thật, tha thứ mọi lỗi lầm, bản thân mạnh khỏe tinh thần cao thượng, gia đình hạnh phúc, ấm êm, xã hội bình yên, hòa thuận.

Trước những thực trạng con người đang gặp phải chính là khổ đế; nguyên nhân là do lòng tham muốn, sân giận, si mê, ngã mạn, nghi ngờ của con người tạo ra; trạng thái bất động thanh thản, an lạc, vô sự ai cũng có mỗi phút giây ngắn ngủi và con đường làm chủ những khổ đau Sanh – Già – Bệnh – Chết đã được Đức Phật Thích Ca tìm ra và nay Đức Trưởng lão Thích Thông Lạc đã gây dựng môi trường tu học và rèn luyện nhân cách tại Tu Viện Chơn Như. 

NHỮNG HOẠT ĐỘNG TU VIỆN CHƠN NHƯ NĂM 2024

Vững bước hành trang Đức Trường lão đã chỉ dạy, bước sang năm 2024, chúng tôi sẽ tiếp tục thực hiện những việc cần làm như sau:

1. Chương trình Giáo Dục Nhân Cách Đạo Đức cho trẻ em: các cháu nhỏ, thanh thiếu niên sẽ được tổ chức năm thứ 2 với sự chuẩn bị chu đáo hơn, do quý thầy cô giáo tâm huyết, thương trẻ được mở ra. Quý vị có con em, các cháu có thể đăng ký tu học vào dịp hè 2024.

2. Các lớp học đạo đức của người cư sĩ, Phật tử sẽ được khai giảng, có thứ lớp, đăng ký rõ ràng, lớp chủ nhật hàng tuần, lớp 3 tháng, 6 tháng, 1 năm. Tu sinh về đăng ký nhập học được ghi danh sách và được sắp lớp có thầy, cô giáo hướng dẫn, có lộ trình tu học cụ thể từ thấp đến cao như: Lớp Tam Quy, Lớp Ngũ Giới, Lớp Thập Thiện, Lớp Bát Quan Trai,…

3. Tu viện Chơn Như luôn là môi trường tốt nhất cho những ai quyết chiến đấu trên mặt trận sanh tử. Am thất nhỏ nhưng ý chí không hề nhỏ. Với sự siêng năng, nhiệt tâm, dõng mãnh, quý tu sinh sống đúng giới luật, tiến sâu vào Thiền định là tấm gương cho mọi người – minh chứng cho nền Đạo đức Giải thoát. Có tu chắc có chứng!

4. Chúng tôi đã thành lập Ban Biên Tập để soạn thảo những lời dạy quý báu của Đức Trưởng lão Thích Thông Lạc, khi đương thời Ngài đã thuyết giảng, được chúng tôi chuyển ngữ từ pháp âm thành sách – bản giấy để quý Phật tử có thêm tài liệu nghiên cứu Pháp Bảo được cụ thể, thuận tiện hơn. Và cũng bắt đầu từ năm 2024 cho đến những năm về sau, lần lượt các đầu sách sẽ được ra đời đầy đủ và chỉnh chu nhất.

5. Việc xây dựng Thư viện Nghiên cứu Phật học sẽ được tiến hành từng bước để là hình mẫu cho các tỉnh thành có thể học tập và thực hiện tại mỗi địa phương đều có không gian tìm hiểu, đọc và học đạo đức nhân bản – nhân quả được dễ dàng hơn. 

LỜI KÊU GỌI ĐOÀN KẾT

Thật nhiều lợi ích là vậy. Hỡi các Tu sinh, Phật tử! Chúng ta hãy cùng đồng lòng, nhất hướng, cùng chung tay đoàn kết, góp sức xây dựng Nền Đạo đức Nhân Bản – Nhân Quả sống không làm khổ mình, không làm khổ người, không làm khổ chúng sanh để năm 2024 có nhiều thành công tốt đẹp, mới xứng đáng là Người đệ tử chân chánh của Đức Phật, mới xứng đáng là người con Chơn Như của Đức Trưởng Lão Thích Thông Lạc.

Tôi xin đọc bài thơ: “Trọn đời sống thiện“

Thân người khó, các bạn đã có 

Pháp khó được, các bạn đã đạt 

Quyết trọn đời dứt ác – tăng thiện 

Sống Mùa Xuân Vĩnh Cửu, Niết Bàn!

Cuối cùng, Mật Hạnh xin chân thành cảm ơn toàn thể Chư Tăng, Ni, cư sĩ nam nữ Phật tử xa gần đã về dự Lễ Tưởng Niệm năm nay. 

Kính chúc quý vị dồi dào sức khỏe, luôn sống Đạo để vui đời, tâm luôn bất động thanh thản, an lạc vô sự, mãi mãi trong Mùa Xuân Thuần Thiện từng sát na.

Mật Hạnh kính cảm ơn quý vị đã lắng nghe.

Thân ái chào quý vị, kính chúc buổi lễ thành công tốt đẹp.

Kính ghi!

Tỳ kheo: Thích Mật Hạnh

      Kính mời quý phật tử và bạn đọc nghe các bài giảng của Đức Thầy Viện trưởng Thích Mật Hạnh.

      Để tải về các file định dạng Mp3 này, quý vị nhấp chuột vào nút ở bên phải tên mỗi bài hoặc tải về toàn bộ tại đây từ Youtube.

* Cập nhật bài mới 11/08/2019: 20190811-Mùa An cư-Báo hiếu đúng chánh pháp-Mê tín.

* Cập nhật bài mới 21/04/2020: 20200421 – Đạo đức Nhân bản Nhân quả giúp vượt qua dịch bệnh cúm Corona.

* Cập nhật bài mới 26/04/2020: 20200426 – Thầy tiếp Phật tử ngày 26-04-2020.